Tăng cường khối đại đoàn kết các dân tộc trong phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Trung du và miền núi Bắc bộ

(Mặt trận) - Đối với các tỉnh Trung du và miền núi Bắc bộ, Mặt trận Tổ quốc có vai trò quan trọng trong việc tập hợp, đoàn kết nhân dân; xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc; phát động nhân dân thực hiện hiệu quả các cuộc vận động, các phong trào thi đua yêu nước. Những năm qua, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp đã bám sát nhiệm vụ chính trị của địa phương, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân tham gia phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Trung du và miền núi Bắc bộ.
Vùng Trung du và miền núi Bắc bộ có vị trí chiến lược quan trọng về kinh tế, chính trị - xã hội, quốc phòng, an ninh, môi trường sinh thái, là vùng có nhiều cửa ngõ thông thương với các nước láng giềng trong khu vực, là nơi đầu nguồn của những con sông lớn, có hệ thống rừng phòng hộ đầu nguồn và nhiều tiềm năng về đất đai, thủy điện, khoáng sản, du lịch, kinh tế cửa khẩu; là vùng có đông đồng bào dân tộc sinh sống gắn bó lâu đời, mỗi dân tộc có bản sắc văn hóa riêng, song đều có chung truyền thống yêu nước, đoàn kết, đấu tranh cách mạng kiên cường chống ngoại xâm; là căn cứ địa cách mạng, an toàn khu của các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ... Tuy nhiên, đây cũng là địa bàn khó khăn về điều kiện tự nhiên, vùng cao biên giới, địa hình hiểm trở, giao thông đi lại khó khăn, kinh tế - xã hội phát triển chậm. Đời sống của đồng bào các dân tộc nơi đây còn gặp nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo còn cao. Tình hình an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội vẫn luôn tiềm ẩn nhiều nguy cơ bất ổn, các thế lực phản động trong và ngoài nước thường lợi dụng vấn đề “tự do tôn giáo”, “dân tộc”, “dân chủ, “nhân quyền” để hoạt động chống phá Đảng, Nhà nước. Tình hình tranh chấp, khiếu kiện, mâu thuẫn trong các vùng dân tộc và tình trạng di cư tự do, vượt biên trái phép, mua bán người, vận chuyển ma túy, buôn bán hàng lậu trái phép qua biên giới còn diễn biến phức tạp làm ảnh hưởng đến sản xuất, đời sống, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Vận động nhân dân tham gia các chương trình phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh ở địa phương

Những năm qua, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách nhằm phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Trung du và miền núi Bắc bộ. Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 37-NQ/TW năm 2004, Kết luận số 26-KL/TW năm 2012, nhằm đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Trung du và miền núi Bắc bộ. Với chức năng, nhiệm vụ của mình, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên có nhiều hoạt động thiết thực trong công tác tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân tham gia phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Trung du và miền núi Bắc bộ.

Thực hiện chủ trương của Đảng, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp vùng Trung du và miền núi Bắc bộ đã tích cực phối hợp với các tổ chức thành viên tổ chức tuyên truyền, vận động đồng bào thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước gắn với nội dung tuyên truyền về kết quả và Chương trình hành động các kỳ Đại hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, với việc phổ biến, tổ chức học tập và tuyên truyền Nghị quyết Trung ương 7 (phần II) của Ban Chấp hành Trung ương về Đại đoàn kết toàn dân tộc, về công tác dân tộc, công tác tôn giáo; tuyên truyền về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; tổ chức tuyên truyền Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo. Tích cực tuyên truyền đồng bào thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, như: Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, công tác xoá đói, giảm nghèo, công tác phổ cập giáo dục tiểu học, đưa trẻ đúng độ tuổi đến trường, thực hiện sinh đẻ có kế hoạch, khám chữa bệnh tại trạm y tế xã, vận động đồng bào bảo tồn, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá các dân tộc, thực hiện phòng, chống, tố giác tội phạm, ma tuý, buôn bán người qua biên giới, thực hiện bảo vệ môi trường sinh thái...

Gắn với nội dung tuyên truyền thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, hằng năm, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp đều có hướng dẫn công tác tuyên truyền, vận động thực hiện các cuộc vận động, các phong trào thi đua yêu nước do Mặt trận phát động, trong đó đặc biệt quan tâm triển khai và đẩy mạnh cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”, nay là cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, vận động, xây dựng ủng hộ quỹ “Vì người nghèo”.

Mặt trận Tổ quốc các cấp thực hiện công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức phong phú, đa dạng thông qua các hội nghị, cuộc họp của thôn, tổ dân phố; tổ chức các lớp tập huấn chuyển giao khoa học - kỹ thuật về sản xuất, kinh doanh, tổ chức các hội thi, các buổi tọa đàm liên quan đến đời sống văn hóa - xã hội cho đoàn viên, hội viên. Tuyên truyền thông qua mạng lưới báo cáo viên, tuyên truyền viên trong hệ thống Mặt trận, người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, các chức sắc, chức việc, nhà tu hành trong các tôn giáo từ tỉnh đến cơ sở. Định kỳ báo cáo phản ánh tình hình nhân dân với cấp ủy và Ban Thường trực Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc cấp trên. Hướng dẫn tổ hòa giải nắm tình hình, chủ động tháo gỡ, giải quyết những mâu thuẫn, các vụ việc nổi cộm, phức tạp ngay tại địa phương.

Xây dựng chương trình phối hợp, mỗi tổ chức thành viên đăng ký thực hiện ít nhất một mô hình điểm ở khu dân cư; nhiều mô hình đã xuất hiện được nhân dân hưởng ứng như: mô hình “Trồng hoa ven đường” (Hội Phụ nữ), mô hình “Thắp sáng đường quê” (Đoàn Thanh niên), mô hình “Giúp nhau phát triển kinh tế” (Hội Cựu chiến binh)... “Sống hài hòa với thiên nhiên”, “Tiếng gọi thiêng liêng và hành động của chúng ta” và “Tháng hành động vì môi trường” (Mặt trận Tổ quốc). Tích cực tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức cho nhân dân về ý nghĩa Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, phối hợp tạo sức mạnh tổng hợp trong phong trào xây dựng nông thôn mới, như: giúp nhau phát triển kinh tế, thoát nghèo bền vững, vươn lên làm giàu hợp pháp; thực hiện chỉnh trang khu dân cư; hiến đất, góp công xây dựng cơ sở hạ tầng, nhất là giao thông nông thôn, thủy lợi, nội đồng, phát huy truyền thống uống nước nhớ nguồn, truyền thống đền ơn đáp nghĩa, xây dựng khu dân cư văn hóa, bảo vệ môi trường...

Tăng cường phối hợp với ngành Công an, Bộ đội Biên phòng tuyên truyền về phòng, chống tội phạm và tệ nạn xã hội, giữ gìn an ninh, trật tự an toàn xã hội, về tác hại của ma túy, mại dâm và các tệ nạn xã hội... góp phần nâng cao ý thức người dân trong thực hiện phong trào “Toàn dân tham gia bảo vệ an ninh Tổ quốc”. Đảm nhận giúp đỡ người lầm lỗi sớm ổn định cuộc sống tại khu dân cư. Do vậy, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn vùng Trung du và miền núi Bắc bộ cơ bản ổn định, tội phạm về trật tự xã hội được kiềm chế.

Đổi mới, nâng cao chất lượng các cuộc vận động, các phong trào thi đua yêu nước, vận động nhân dân tham gia các chương trình kinh tế - xã hội của Nhà nước có liên quan trực tiếp đến đời sống các tầng lớp nhân dân, như: xoá đói giảm nghèo, đền ơn đáp nghĩa, phòng chống tội phạm, ma tuý, tệ nạn xã hội... được triển khai sâu rộng đến cơ sở và lồng ghép vào các nội dung của các cuộc vận động, làm tăng tính thiết thực và hiệu quả của cuộc vận động, góp phần tập hợp, đoàn kết nhân dân. Đối với vùng Trung du và miền núi Bắc bộ, Mặt trận Tổ quốc các tỉnh trong vùng đã phối hợp với các cấp, các ngành thực hiện các chương trình phát triển kinh tế - xã hội theo các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ như: Chương trình 135, 134 và 30a... đã được triển khai tích cực, đem lại những hiệu quả thiết thực, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào trong vùng, góp phần tạo không khí phấn khởi, đoàn kết giữa các dân tộc. Để tạo thêm nguồn lực hỗ trợ hộ nghèo thoát nghèo, thực hiện có hiệu quả các chương trình an sinh xã hội, giảm nghèo trong vùng. 15 năm qua, quỹ “Vì người nghèo” Trung ương đã huy động được hàng trăm tỷ đồng ủng hộ, hỗ trợ cho đồng bào các tỉnh vùng Trung du và miền núi Bắc bộ, quỹ “Vì người nghèo” các tỉnh trong vùng đã được các tổ chức, cá nhân, các doanh nghiệp tham gia tích cực và hiệu quả. Tỉnh Lào Cai, từ năm 2004 đến nay, thông qua quỹ "Vì người nghèo” và sự giúp đỡ của cộng đồng, Ban vận động quỹ "Vì người nghèo” các cấp đã hỗ trợ xây dựng "Nhà Đại đoàn kết” được 9.807 nhà, sửa chữa 2.237 nhà, trị giá trên 62,7 tỷ đồng; hỗ trợ học sinh nghèo đi học, hỗ trợ sản xuất, hỗ trợ khám chữa bệnh, cứu đói đột xuất 26.585 suất, trị giá trên 6,5 tỷ đồng. Tỉnh Bắc Giang, vận động hỗ trợ các hộ nghèo cải tạo, nâng cấp, xây mới 9.420 ngôi nhà "Đại đoàn kết toàn dân". Tỉnh Thái Nguyên, quỹ “Vì người nghèo” và các hoạt động an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh (từ năm 2009 đến nay) đã huy động được trên 681 tỷ đồng... tạo niềm tin, động viên, khuyến khích hộ nghèo, người nghèo vươn lên thoát khỏi đói nghèo, xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thường xuyên phối hợp với các bộ, ngành và Ủy ban nhân dân các tỉnh trong vùng chỉ đạo tổ chức tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân tham gia các phong trào: “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”; “Phòng, chống tội phạm, ma túy, mua bán người”; “Xây dựng đường biên, cột mốc hòa bình, hữu nghị”… góp phần giữ vững quốc phòng, an ninh, nhất là khu vực biên giới và các địa bàn trọng yếu. Năm 2001, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Bộ Công an đã ký Nghị quyết liên tịch số 01/2001/NQLT ngày 4/12/2001 về “Đẩy mạnh phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc trong thời kỳ mới”. Qua thời gian triển khai, phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc tiếp tục được đẩy mạnh, có bước phát triển mới với nhiều nội dung, hình thức phong phú, đa dạng, hiệu quả; nhiều mô hình điển hình tiên tiến được xây dựng, củng cố và nhân rộng phù hợp với đặc điểm của từng vùng, địa phương; tình đoàn kết xóm làng, phố phường, đoàn kết dân tộc, tôn giáo được củng cố và phát triển, phát huy sức mạnh, tiềm lực to lớn của toàn dân trong công tác giữ gìn an ninh chính trị và phòng ngừa, tấn công trấn áp tội phạm, tệ nạn xã hội, góp phần quan trọng vào sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội, phục vụ công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đã cung cấp cho lực lượng Công an hàng vạn nguồn tin có giá trị, cảm hoá, giáo dục đối tượng, giúp đỡ, tạo việc làm cho hàng nghìn người hoàn lương.

Phong trào xây dựng đường biên, cột mốc hòa bình, hữu nghị vùng Trung du và miền núi Bắc bộ có nhiều chuyển biến tích cực. Năm 2018, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phối hợp với Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng tổ chức 2 hội nghị biểu dương “Người có uy tín, tiêu biểu trong phong trào toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia giai đoạn 2009-2018” khu vực biên giới tuyến Việt Nam - Campuchia tại tỉnh Tây Ninh và Việt Nam - Trung Quốc, Việt Nam - Lào tại tỉnh Quảng Trị. Có nhiều mô hình, cách làm hay, nhiều cá nhân tiêu biểu đóng góp cho phong trào.

Giám sát và phản biện xã hội là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Từ năm 2014 đến nay, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chủ trì phối hợp các tổ chức thành viên của Mặt trận xây dựng nhiều chương trình phối hợp về giám sát và tổ chức triển khai thực hiện. Các lĩnh vực, nội dung giám sát của Mặt trận Tổ quốc đều xuất phát và tập trung vào việc giải quyết những bức xúc, đòi hỏi của đông đảo nhân dân. Mặt trận chủ trì và phối hợp giám sát trên các lĩnh vực quản lý nhà nước, hoạt động tư pháp và những lĩnh vực kinh tế - xã hội quan trọng của đất nước, như: thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia; chính sách đối với người có công, đồng bào dân tộc thiểu số; việc quản lý và sử dụng đất của các nông, lâm trường quốc doanh... Đặc biệt, đã giám sát cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, công khai kết quả thanh tra ở một số bộ, ngành, địa phương. Tuy nhiên, Công tác giám sát và phản biện xã hội nhiều nơi còn lúng túng trong lựa chọn nội dung giám sát và phản biện xã hội; chưa đưa ra được tiêu chí để lựa chọn nội dung phù hợp; kết quả giám sát và phản biện xã hội chưa đều.

Sau 15 năm thực hiện Nghị quyết số 37 đến nay, các tỉnh vùng Trung du và miền núi Bắc bộ có những bước chuyển tích cực. Các mục tiêu, nhiệm vụ, chỉ tiêu nêu trong Nghị quyết số 37 đều được triển khai thực hiện đạt và vượt, nhưng kết quả đạt được chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của vùng, chưa tạo được sự chuyển biến căn bản, đột phá quan trọng cho sự phát triển nhanh và bền vững; vẫn là vùng còn nhiều khó khăn nhất so với các vùng khác trong cả nước.

Những giải pháp để phát huy lợi thế tiềm năng, thế mạnh vùng Trung du và miền núi Bắc bộ

Một là, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, thường xuyên củng cố kiện toàn, nâng cao sức chiến đấu, hiệu lực và hiệu quả lãnh đạo, quản lý, tập hợp của tổ chức Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể, nhất là ở cơ sở vùng còn gặp nhiều khó khăn, vùng có đông đồng bào dân tộc thiểu số. Nâng cao hơn nữa vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể trong việc tham gia phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng. Tiếp tục đổi mới về lãnh đạo và phong cách làm việc, sâu sát cơ sở, lắng nghe ý kiến nhân dân, kịp thời điều chỉnh từng nội dung công tác. Xây dựng và phát huy vai trò của những người tiêu biểu, có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh ở các vùng dân tộc.

Hai là, xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, các dân tộc tôn trọng, giúp nhau cùng tiến bộ. Tuyên truyền, vận động đồng bào hiểu rõ sự quan tâm và chăm lo của Đảng và Nhà nước, vạch trần âm mưu của các thế lực thù địch, lợi dụng chính sách dân tộc, tôn giáo gây kích động, chia rẽ giữa các dân tộc ở nước ta. Tăng cường kết nghĩa giữa các ngành, đoàn thể, các đơn vị lực lượng vũ trang với các xã, thôn, làng, ấp, bản, phum, sóc vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Nắm chắc mọi diễn biến tình hình, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và chủ động đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, hoạt động chống phá của các thế lực thù địch. Không để xảy ra biểu tình, gây bạo loạn, gây rối trật tự trị an, đảm bảo sự ổn định chính trị và phát triển bền vững đối với vùng Trung du và miền núi Bắc bộ.

Ba là, tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác vận động các tầng lớp nhân dân, đồng bào các dân tộc thiểu số thực hiện tốt cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” gắn với phong trào “Toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia” trong tình hình mới và “Ngày Biên phòng toàn dân”, “Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc”, xây dựng, củng cố hệ thống chính trị cơ sở, xây dựng lực lượng nòng cốt trong đồng bào dân tộc, tôn giáo và các lực lượng, như: Tổ an ninh nhân dân, Tổ tự quản, Tổ hòa giải… làm lực lượng nòng cốt trong đấu tranh ngăn ngừa, phòng, chống tội phạm; phòng, chống ma túy và các tệ nạn xã hội. Đối với các tỉnh giáp biên giới với các nước bạn Lào, Trung Quốc, phối hợp đưa các nội dung của Quy chế biên giới vào nội dung của cuộc vận động và cụ thể hóa thành các tiêu chí, vận động nhân dân đăng ký thực hiện “Điểm sáng về chấp hành pháp luật trong cộng đồng dân cư”; khu dân cư “An toàn, lành mạnh”, khu dân cư “Tự quản đường biên, mốc quốc giới” ở khu vực biên giới. Phát huy tốt vai trò của người có uy tín và quần chúng nhân dân các dân tộc hai bên biên giới; đẩy mạnh phong trào “Kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới”, góp phần tăng cường tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân và chính quyền hai nước, giữ gìn an ninh trật tự hai bên biên giới và giữ vững chủ quyền lãnh thổ của mỗi nước.

Bốn là, Mặt trận Tổ quốc các cấp cần tăng cường hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; nắm chắc tình hình dân cư, đặc biệt là những vấn đề bức xúc trong cộng đồng dân cư, kịp thời tham mưu cho cấp ủy chỉ đạo công tác vận động quần chúng ở địa phương, giữ vững ổn định chính trị, xã hội trong vùng Trung du và Miền núi Bắc bộ. Hàng năm, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp có kế hoạch phối hợp với các ban, ngành liên quan tổ chức các đoàn kiểm tra việc thực hiện công tác tuyên truyền, vận động quần chúng ở các địa phương, tổng hợp tình hình các tầng lớp nhân dân phản ánh với Đảng, Nhà nước.

Trương Thị Ngọc Ánh

Phó Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam

Bình luận

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Tin liên quan
Đọc nhiều
Bình luận nhiều