10 năm chưa giải quyết xong tái định cư cho dân: Bất cập trong công tác đền bù, giải phóng mặt bằng tại quận Nam Từ Liêm

(Mặt trận) - Theo quy định, nhiều hộ dân thuộc diện thu hồi đất để thực hiện Dự án đầu tư mở rộng và hoàn thiện đường Láng Hòa Lạc tại xã Tây Mỗ, huyện Từ Liêm (nay là phường Tây Mỗ, quận Nam Từ Liêm) đủ điều kiện được giao đất tái định cư, nhưng hơn 10 năm qua, bất chấp các cam kết, lời hứa suông của chính quyền quận Nam Từ Liêm (Hà Nội), đa số các hộ chỉ được nhận tiền được số tiền tạm cư ít ỏi để duy trì cuộc sống, làm thiệt hại đến quyền và lợi ích chính đáng của người dân.

Ròng rã 10 năm nay, người dẫn nằm trong diện giải phóng mặt bằng Dự án đầu tư mở rộng và hoàn thiện đường Láng Hòa Lạc, phường Tây Mỗ, quận Nam Từ Liêm vẫn chưa có nhà để ở.

Những giọt nước mắt tràn ly của người dân mất đất tại quận Nam Từ Liêm

Trong những năm qua, việc đầu tư xây dựng các công trình giao thông đã tạo nên những con đường rộng, thông thoáng, tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, trong và sau quá trình thực hiện dự án đã để lại những khúc mắc, bất cập từ quá trình đền bù, giải phóng mặt bằng. Dự án đầu tư mở rộng và hoàn thiện đường Láng Hòa Lạc tại xã Tây Mỗ, huyện Từ Liêm (nay là phường Tây Mỗ, quận Nam Từ Liêm) từ gần 10 năm trước phải thu hồi 247.972m2 đất của huyện Từ Liêm khi đó, nhưng đến nay vẫn còn những hộ dân tiếp tục gửi đơn đến chính quyền đòi đền bù đất đai bị thu hồi.

Đó là trường hợp của 18 hộ dân tại xã Tây Mỗ, huyện Từ Liêm. Hơn 10 năm qua, họ không có nơi ở ổn định, nhiều thế hệ, nhiều gia đình phải sống chung trong cảnh lay lắt, tạm bợ.

Năm 2008, UBND thành phố Hà Nội có quyết định thu hồi 247.972m2 đất tại các xã Mễ Trì, Đại Mỗ, Tây Mỗ thuộc huyện Từ Liêm giao cho Tổng công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu đầu tư xây dựng Việt Nam (Vinaconex) xây dựng các nút giao Seagame, Phú Đô, Đại học Tây Nam, tỉnh lộ 70 thuộc dự án đầu tư mở rộng và hoàn thiện đường Láng - Hòa Lạc.

Khi triển khai dự án, UBND huyện Từ Liêm (nay là quận Nam Từ Liêm) phải có trách nhiệm bố trí địa điểm di dân, tái định cư cho các hộ gia đình và cá nhân vào khu X1 thôn Phú Đô, xã Mễ Trì (nay là phường Phú Đô, quận Nam Từ Liêm) để ổn định cuộc sống. Nguồn kinh phí, tiền bồi thường, hỗ trợ cho người dân mất đất phục vụ dự án do chủ đầu tư Vinaconex chi trả.

Như vậy, UBND quận Nam Từ Liêm sẽ là đầu mối chịu trách nhiệm chính trong việc bố trí địa điểm di dân, tái định cư cho các hộ gia đình.

Tuy nhiên, mặc dù dự án đã hoàn thành giải phóng mặt bằng từ năm 2010, đến nay vẫn còn 6 hộ gia đình, cá nhân chưa nhân được đất tái định cư do Khu X1 chưa hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng.

“Hơn 10 năm, sau khi được vận động, thấy việc xây dựng con đường mới phục vụ sự kiện 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội có ý nghĩa lớn, gia đình tôi đã chấp nhận mất đường làm đường, cùng với lời hứa sẽ có đất tái định cư tại khu X1 tại phường Phú Đô, quận Nam Từ Liêm hiện tại.

Tuy nhiên, sau nhiều năm vạ vật, đến nay đất tái định cư vẫn chưa thấy đâu, số tiền tạm cư được áp giá từ 10 năm trước vẫn không đổi, đến giờ không thể bù đắp được vì giá cả leo thang, số nhân khẩu biến đổi không ngừng, nếu tình trạng cứ kéo dài, chắc nhiều gia đình sẽ không cầm cự nổi mất”, gia đình ông Nguyễn Hữu Điều, tổ dân phố Phượng, phường Tây Mỗ chia sẻ.

Quá bức xúc, những người dân mất đất tại phường Tây Mỗ đã nhiều lần đến gặp chính quyền quận Nam Từ Liêm và chủ đầu tư để đòi hỏi quyền lợi; tuy nhiên, sau nhiều năm, câu trả lời của UBND quận Nam Từ Liêm khiến các hộ dân không khỏi ngán ngẩm.

Văn bản trả lời công dân số 1075/UBND-BTGPMB ngày 04/7/2016 do ông Nguyễn Trọng Lượng - Phó Chủ tịch UBND quận Nam Từ Liêm ký ban hành.

Tại văn bản trả lời công dân số 1075/UBND-BTGPMB ngày 04/7/2016, ông Nguyễn Trọng Lượng - Phó Chủ tịch UBND quận Nam Từ Liêm biện minh: Hiện nay tiến độ thực hiện công tác GPMB dự án khu tái định cư X1 gặp nhiều khó khăn, vướng mắc và cần nhiều thời gian để thực hiện, dẫn đến các hộ chưa được nhận đất tái định cư. Do vậy, để đảm bảo đời ổn định đời sống và sinh hoạt cho các hộ dân chưa được nhận đất, ngày 09/5/2015, UBND quận Nam Từ Liêm đã tổ chức buổi làm việc với các hộ gia đình, cá nhân chưa được nhận đất tái định cư để giải quyết khó khăn vướng mắc và đưa ra phương án điều chuyển vị trí tái định cư từ khu X1 về khu tái định cư 1,9ha; khu tái định cư Đồng Me và khu tái định cư 7.3-8.1 để các hộ  cho ý kiến. Về việc này, UBND quân Nam Từ Liêm đã có tờ trình UBND thành phố và Sở Tài nguyên và Môi trường.

Tuy nhiên, sau nhiều năm ròng hứa hẹn, UBND quận Nam Từ Liêm lại cho người dân “ăn bánh vẽ”, bằng một loạt tờ trình xin ý kiến UBND thành phố và Sở, ngành liên quan về việc đề xuất địa điểm giao đất tái định cư; đồng thời tổ chức các buổi làm việc với các hộ gia đình chưa nhận được đất đền bù. Tiếp đến, UBND quận Nam Từ Liêm thông báo đợi có văn bản trả lời của UBND thành phố Hà Nội, sẽ mời các hộ dân để thống nhất giải quyết bố trí tái định cư.

Chưa hết, UBND quận Nam Từ Liêm còn trích dẫn báo cáo của chủ đầu tư Vinaconex cho biết, “… đến nay, dự án đã hoàn thành công tác GPMB và đã được chủ đầu tư đưa vào khai thác sử dụng từ năm 2010, do đó nguồn kinh phí để thực hiện công tác GPMB đã được quyết toán, hiện nay chủ đầu tư không còn nguồn vốn chi trả cho các hộ”.

Bỏ mặc người dân khắc khoải đợi chờ, UBND quận Nam Từ Liêm thông tin, Quận đã chỉ đạo BQL DA quận và các đơn vị liên quan rà soát, điều chỉnh tổng mức đầu tư của dự án khu tái định cư X1 báo cáo UBND thành phố cho phép quận bố trí nguồn kinh phí còn thiếu để thực hiện tiếp dự án. Sau khi bố trí được nguồn vốn, UBND quận Nam Từ Liêm giao BQL DA quận bố trí kinh phí trả tiền tạm cư và phối hợp Chi cục Thuế quận hướng dẫn thay mặt các hộ gia đình kê khai nộp tiền sử dụng đất.

Việc chính quyền quận Nam Từ Liêm chậm trễ giải phóng mặt bằng, bàn giao đất tái định cư sạch đã gây thiệt hại vô cùng lớn cho người dân dẫn đến bức xúc, đơn thư khiếu kiện kéo dài tại địa phương. Và hậu quả của tình trạng chậm trễ, chây ỳ giao đất cho người dân là sự xuất hiện của các khu ổ chuột, xóm liều, xóm nhảy dù, xóm ma giữa lòng đô thị.

Bất chấp lời “than khó” từ ông Nguyễn Trọng Lượng, Phó Chủ tịch UBND quận Nam Từ Liêm, trên khu đất có ký hiệu X1, rộng hàng nghìn m2 mà đáng lẽ các hộ thuộc diện giải tỏa phải được nhận, thì UBND phường Phú Đô lại để phát sinh hàng loạt công trình lều lán, quán nhậu được quây tôn lụp xụp, tạm bợ, có dấu hiệu sai phạm quản lý về đất đai, trật tự xây dựng.

Liên tục trình bày khó khăn, nhưng tại ô đất tái định cư X1 phát sinh nhiều lều lán, quán nhậu trước sự bất lực của UBND phường Phú Đô.

Người dân tái định cư phường Tây Mỗ bức xúc cho biết, do chậm triển khai, UBND quận Nam Từ Liêm chẳng những bỏ đất hoang lãng phí mà còn biến khu đất này thành là nơi trú ngụ của nhiều thành phần bất hảo, nghiện ngập, hút chích dạt về đây kiếm sống bằng những công việc không ổn định, gây mất an ninh trật tự, tạo ra “điểm đen” về tệ nạn xã hội. Để tiện cho mọi sinh hoạt, ăn uống, vệ sinh, ngủ nghỉ, những người này không ngần ngại lấn chiếm khu đất đã được xác định là đất bố trí tái định cư để dựng những căn nhà tồi tàn, nhếch nhác, tạm bợ, quây bạt, quây tôn nham nhở, chắp vá hình thành các bãi tập kết phế liệu, thu gom rác thải, đồng nát, bốc mùi hôi thối khó chịu.

Người dân cần sự hành động chứ không muốn nghe những lời biện minh “vô cảm” của cán bộ công quyền

Để bao biện cho việc chậm trễ bàn giao đất tái định cư cho người dân, ông Nguyễn Hồng Sơn - Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất quận Nam Từ Liêm cho biết, một số hộ thuộc diện giao đất theo Nghị định 64 ngày xưa thuộc thôn Phú Đô, xã Mễ Trì (nay là phường Phú Đô, quận Nam Từ Liêm) là rất phức tạp. Quận đang báo cáo thành phố là mức đền bù cho các hộ dân này tương tự như các hộ dân tại dự án nút giao Seagame để đảm bảo quyền lợi.

Quận sẽ tăng cường chỉ đạo, nếu thành phố chấp thuận phương án mà quận Nam Từ Liêm trình lên thì quận sẽ giải phóng mặt bằng và giao đất ngay cho người dân để bố trí tái định cư.

Nói về tình trạng trên các lô đất dành cho các hộ dân tái định cư liên tục bị lấn chiếm, phát sinh quán bia, quán nhậu, vật dụng kiến trúc, lều bạt được dựng tràn lan, ông Nguyễn Hồng Sơn thản nhiên cho rằng, đối với hiện trạng lô đất X1, qua quá trình huyện Từ Liêm từ trước khi giải phóng mặt bằng thì đã làm đến bước cưỡng chế. Khi thực hiện thì các hộ dân đã cam kết và xin tự tháo dỡ. Về nguyên tắc bồi thường là lấy từ ngân sách, nếu có thất thoát sẽ bị kỷ luật. Với những tài sản phát sinh sau khi có thông báo sẽ không được đền bù.

Rõ ràng, những câu trả lời như trên của ông Nguyễn Hồng Sơn - Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất quận Nam Từ Liêm là mập mờ, đổ lỗi cho khách quan mà né tránh trách nhiệm.

Đáng lẽ, Trung tâm Phát triển quỹ đất là cơ quan Thường trực của Hội đồng Giải phóng mặt bằng quận Nam Từ Liêm sẽ là đơn vị đầu mối để tháo gỡ vướng mắc, giúp cho người dân tiếp cận với các chế độ, chính sách mà hộ được nhận sau khi chấp nhận mất đất để giải phóng mặt bằng thực hiện dự án.

Đằng này, Trung tâm Phát triển quỹ đất quận Nam Từ Liêm lại đá trách nhiệm lên trên thành phố. Và dường như sự cực khổ của người dân đang gánh chịu chẳng là gì khiến họ bận tâm, phải đến khi cơ quan báo chí vào cuộc phản ánh, những cán bộ lãnh đạo đơn vị này mới nháo nhác đi xác minh nhiều thông tin trong sự việc.

Đáng nói hơn, quả bóng trách nhiệm không chỉ để đá lên trên mà còn dùng để câu giờ.

Điều này không chỉ gây mất lòng tin, mà còn cả sự coi khinh của công chúng.

Người dân không cần những lời hứa suông mỗi khi chính quyền chậm trễ giải quyết các vấn đề dân sinh bức xúc. Thứ người dân cần là mỗi một người làm cán bộ đang hưởng lương, lợi ích từ tiền thuế của dân làm tròn, làm trách nhiệm và bổn phận của mình.

Mong muốn có một chỗ tái định cư ổn định của người dân Tây Mỗ đáng lẽ là trách nhiệm của chính quyền với họ, ấy vậy những con người đầy đau khổ này vẫn phải cạy cục, xin xỏ, gõ cửa từng nơi để được giải quyết; thế nhưng mọi thứ vẫn chìm vào im lặng.

Có hay không căn “bệnh” quan liêu, xa dân của chính quyền quận Nam Từ Liêm?

Nghị quyết Trung ương 4, khóa XII của Đảng khi nhìn nhận những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị đã chỉ ra một biểu hiện nguy hiểm: “Duy ý chí, áp đặt, bảo thủ, chỉ làm theo ý mình; không chịu học tập, lắng nghe, tiếp thu ý kiến hợp lý của người khác”. Trong biểu hiện trên, chúng ta dễ dàng nhận thấy, Đảng ta rất lo ngại, cảnh báo về “bệnh” không chịu lắng nghe.

Tại hội nghị về giải quyết khiếu nại, tố cáo toàn quốc tổ chức vào tháng 5/2018, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc cho biết đã phải triệu tập lãnh đạo 27 địa phương có khiếu kiện đông người, phức tạp để cùng tìm nguyên nhân, giải pháp xử lý. Một trong những nguyên nhân được tìm ra chính là do cán bộ xa dân, ít tiếp xúc, lắng nghe nhân dân.

Không biết lắng nghe không chỉ thể hiện ở cấp trên quan liêu không nghe cấp dưới mà còn có nhiều điều đáng cảnh báo ở hiện tượng trên nóng dưới lạnh, “trên bảo dưới không nghe”, tình trạng bảo thủ phớt lờ cả sự thật và chân lý, đi ngược với điều cha ông ta đã dạy “nói phải củ cải cũng phải nghe”. Cùng với tình trạng thiếu chấp hành kỷ cương pháp luật, lạm quyền vì lợi ích nhóm của một bộ phận cán bộ các cấp, việc “trên bảo dưới không nghe” và nhiều trường hợp “dưới nói trên cũng không nghe” đã dẫn đến nhiều hệ lụy tiêu cực, làm giảm niềm tin của nhân dân đối với kỷ cương pháp luật và tính liêm chính của chính quyền các cấp.

Trong một lần phát biểu chỉ đạo về công tác dân vận, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã phê phán thực tế tình trạng quan liêu, mệnh lệnh, cửa quyền khá phổ biến trong các cơ quan lãnh đạo, quản lý. Không ít cơ quan chính quyền không tôn trọng ý kiến của dân, không làm công tác vận động quần chúng, chỉ nặng về biện pháp hành chính, mệnh lệnh. Một bộ phận cán bộ, đảng viên, nhất là những người có chức, có quyền, có những biểu hiện sa sút phẩm chất, sống xa dân, vô trách nhiệm với dân. Một số cán bộ lãnh đạo các cấp, các ngành có biểu hiện tác phong quan liêu, gia trưởng, độc đoán, thậm chí trù dập, ức hiếp quần chúng… Trong khi ở không ít nơi, đời sống nhân dân còn khó khăn, nhiều yêu cầu thiết yếu của quần chúng chưa được bảo đảm, thì có những cán bộ, đảng viên chỉ lo thu vén cá nhân, xoay xở làm giàu, ăn uống chè chén bê tha; thậm chí có người vô trách nhiệm với dân, vô cảm trước những khó khăn, đau khổ của quần chúng.

Quay trở lại vụ việc 10 năm người dân mòn mỏi chờ đất tái định cư tại quận Nam Từ Liêm, đối với vụ việc này, các cơ quan báo chí đã có nhiều bài viết phản ánh vụ việc này và ông Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội cũng đã có chỉ đạo, yêu cầu UBND quận Nam Từ Liêm kiểm tra, xác minh nội dung nêu trên, giải quyết theo thẩm quyền, quy định và có văn bản trả lời cơ quan báo chí trong tháng 9/2018.

Đến nay, chính quyền quận Nam Từ Liêm có dấu hiệu thực hiện không nghiêm túc chỉ đạo của lãnh đạo thành phố khi Tạp chí Mặt trận không nhận được văn bản trả lời nào của UBND quận Nam Từ Liêm đối với vụ việc này.

Văn bản truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Quốc Hùng yêu cầu quận Nam Từ Liêm báo cáo vụ việc.

Phải chăng quận Nam Từ Liêm đang cố tình làm trái, không thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của lãnh đạo UBND thành phố? Hay có uẩn khúc gì trong vụ việc này mà UBND quận Nam Từ Liêm khó trả lời đến vậy? Những người đứng đầu cấp ủy, chính quyền quận Nam Từ Liêm đã làm tốt công tác tiếp dân, đối thoại trực tiếp với công dân và xử lý những phản ánh, kiến nghị của người dân để xử lý những vấn đề nóng trong vụ việc này hay chưa? Đối với những người dân thấp cổ bé họng, chính quyền quận Nam Từ  Liêm đã làm tròn trách nhiệm chưa hay chỉ đưa ra lời hứa suông cốt chỉ để xong việc, làm dịu dư luận?

Do đó, để đảm bảo đời sống cho người dân có đất bị thu hồi, đã đến lúc phải có các giải pháp đồng bộ, quyết liệt…

Một là, việc ban hành văn bản pháp quy liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng, thu hồi đất... cần đảm bảo cân bằng lợi ích giữa chủ đầu tư và người dân. Đừng quá chăm chút đến lợi ích của chủ đầu tư mà bỏ quên lời ích của dân có đất trong dự án. Bởi lẽ, khi thực hiện xong dự án, chủ đầu tư, nhà thầu rút đi chẳng thiệt hại gì, mà chỉ có người dân là “chịu trận”;

Hai là, khi một dự án được phê duyệt là gây ảnh hưởng đến hàng trăm hàng ngàn hộ dân, nhưng chỉ cần dự án được phê duyệt là người dân trong dự án gần như mất quyền sử dụng đất: không được xây dựng, sửa chữa, chuyển nhượng...

Khi người dân khiếu nại kiện cáo thì bảo phải thực hiện các quyết định hành chính trước rồi kiện cáo khiếu nại sau. Nhà, đất đã bị mất rồi (cưỡng chế thu hồi bất kể đúng sai) rồi mới đi khiếu nại kiện cáo và cách giải quyết khiếu nại kiện cáo như trên chỉ làm cho dân càng thiệt thòi thêm. Đơn thư khiếu nại của dân không được thẩm tra giải quyết rốt ráo mà bị chuyển lòng vòng, cuối cùng lại về với đối tượng bị khiếu nại.

Vì vậy, để giải quyết dứt điểm vụ việc trên, đề nghị UBND thành phố Hà Nội sớm có chỉ đạo giao cho các cơ quan chức năng của thành phố như: Công an, Thanh tra, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài nguyên và Môi trường… vào cuộc để thanh tra, kiểm tra, xác minh làm rõ những khiếu kiện của người dân.

Ba là, chính sách đền bù giải phóng mặt bằng lâu nay còn nhiều điểm chưa thỏa đáng, khiến người dân bất bình, dẫn tới khiếu kiện chủ yếu liên quan đến đất đai và công tác đền bù giải phòng mặt bằng

Cụ thể, các địa phương cần chỉ đạo hoàn thành dứt điểm công tác tái định cư đối với các dự án đang triển khai, bổ sung các chế tài quy định bảo đảm thực hiện nghiêm túc xây dựng khu tái định cư trước khi thu hồi đất. Đa dạng hoá các phương thức tạo lập quỹ nhà, đất tái định cư để bảo đảm tiến độ thu hồi đất, giải phóng mặt bằng, thực hiện các dự án đầu tư.

Tăng cường xã hội hoá việc đầu tư xây dựng, tạo lập quỹ đất tái định cư và nhà tái định cư. Có chính sách khuyến khích các nhà đầu tư có nhu cầu xin giao đất, thuê đất tham gia vào việc xây dựng khu tái định cư và nhà tái định cư cho hộ có đất bị thu hồi. Khuyến khích đối tượng có nhu cầu tái định cư tự lo tái định cư bằng việc nhận tiền hỗ trợ của Nhà nước, lựa chọn tham gia mua bán nhà ở tự do trên thị trường bất động sản.

Bốn là, việc thu hồi đất, giải phóng mặt bằng phải đảm bảo công khai, đúng quy trình. Nâng cao tinh thần trách nhiệm của lãnh đạo và cán bộ trong thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định. Tăng cường công tác tiếp công dân, đối thoại và giải trình khi người dân chưa có ý kiến đồng tình. Đặc biệt, cần chỉ đạo cơ quan thực hiện công tác GPMB chuẩn bị tốt phương án đền bù, phương án tái định cư trên cơ sở tính toán đầy đủ lợi ích của Nhà nước, người bị thu hồi đất và nhà đầu tư. Những người bị di dời phải được tham vấn rõ ràng được tham gia vào các chương trình lập kế hoạch và thực hiện dự án. Bảo đảm cho những người bị thu hồi đất có thể khôi phục hoặc cải thiện mức sống so với trước khi bị thu hồi đất.

Phan Anh Tuấn

Bình luận

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Tin liên quan
Đọc nhiều
Bình luận nhiều