Đại hội V, VI MTTQ Việt Nam - Đại hội phát huy tinh thần yêu nước, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc

Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ V, VI diễn ra vào thời điểm đất nước ta bước vào thế kỷ XXI. Đại hội tăng cường Mặt trận Dân tộc Thống nhất, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Đại hội V Mặt trận Tổ quốc Việt Nam - Tăng cường Mặt trận Dân tộc Thống nhất, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (nhiệm kỳ 1999 - 2004), họp từ ngày 26 đến ngày 28/8/1999 tại Thủ đô Hà Nội.

Tham dự Đại hội có 621 đại biểu chính thức và 138 đại biểu khách mời trong nước và quốc tế.

Đồng chí Lê Khả Phiêu - Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng tham dự và có bài phát biểu quan trọng.

Tham dự Đại hội có các đồng chí: Đỗ Mười, Lê Đức Anh, Võ Văn Kiệt - Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam; Trần Đức Lương, Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam; Phan Văn Khải, Ủy viên thường vụ Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; Nông Đức Mạnh, Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; Phạm Thế Duyệt, Ủy viên Thường vụ, Thường trực Bộ Chính trị, Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam qua các thời kỳ.

Diễn văn khai mạc Đại hội do đồng chí Nguyễn Minh Triết, Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đọc nêu rõ: Đại hội V Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là Đại hội chuyển tiếp từ thế kỷ XX sang thế kỷ XXI, là Đại hội “Phát huy tinh thần yêu nước, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, tăng cường Mặt trận dân tộc thống nhất, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”.

Đại hội lần này có trách nhiệm kiểm điểm hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam từ Đại hội lần thứ IV (tháng 8/1994) đến nay; quyết định phương hướng nhiệm vụ và chương trình thống nhất hành động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhiệm kỳ V (1999-2004); thông qua Điều lệ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nhằm cụ thể hóa Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam vừa được Quốc hội thông qua; hiệp thương dân chủ cử ra Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhiệm kỳ mới gồm những vị tiêu biểu cho khối đại đoàn kết toàn dân, có khả năng đáp ứng yêu cầu tăng cường và đổi mới công tác Mặt trận trong thời kỳ phát triển của đất nước, thực hiện đại đoàn kết toàn dân ở tầm cao mới, góp phần đưa Nghị quyết Đại hội vào cuộc sống.

Nhận định về tình hình khối đại đoàn kết toàn dân và hoạt động của Mặt trận, báo cáo của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khóa IV trước Đại hội nêu rõ: Năm năm qua, nhân dân ta đã ra sức phấn đấu, vượt qua nhiều khó khăn, thách thức, tiếp tục giành được những thành tựu to lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Sự nghiệp đổi mới và công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đã đạt được những thành tựu bước đầu có ý nghĩa rất quan trọng, đưa đất nước ra khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội, duy trì trong nhiều năm tốc độ tăng trưởng kinh tế cao. Đời sống đại bộ phận nhân dân được cải thiện; xã hội ổn định; quốc phòng an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội được giữ vững; quan hệ hợp tác quốc tế được mở rộng; uy tín của nước ta trên thế giới ngày càng được nâng cao; thế và lực của nhân dân ta tăng lên rõ rệt.

Nhận định những nguyên nhân dẫn đến những thành tựu bước đầu rất quan trọng đó, báo cáo nhấn mạnh: Đó là kết quả lao động tích cực của giai cấp công nhân nước ta đã và đang vượt qua nhiều khó khăn để duy trì và phát triển công nghệ, tiếp thu công nghệ mới, giữ được tốc độ tăng trưởng. Là kết quả lao động cần cù của giai cấp nông dân đã khắc phục những khó khăn do thiên tai liên tiếp và nặng nề, đưa nước ta từ chỗ thiếu lương thực trầm trọng trở thành một trong những nước xuất khẩu gạo lớn trên thế giới. Là kết quả của đội ngũ tri thức đã hòa mình với công nhân và nông dân, gắn bó với sản xuất, tìm tòi, sáng tạo, phục vụ yêu cầu của sản xuất, đời sống quốc phòng, an ninh, từng bước tiếp cận và tận dụng những thành tựu mới về khoa học, công nghệ trên thế giới. Là sự cố gắng của đồng báo các dân tộc thiểu số ra sức khai thác tiềm năng của miền núi để phát triển kinh tế, văn hóa, xóa đói, giảm nghèo, ổn định và có bước cải thiện đời sống. Sự đoàn kết giúp nhau trong sản xuất và đời sống của đồng bào theo đạo, thực hiện tốt đời, đẹp đạo. Sự cố gắng đẩy mạnh đầu tư cho sản xuất kinh doanh, dịch vụ, giải quyết việc làm cho người lao động của giới chủ doanh nghiệp. Là tình yêu quê hương, đất nước của đại đa số bà con Việt kiều tán thành đường lối đổi mới, có nhiều cố gắng tham gia phát triển kinh tế, văn hóa, xây dựng quê hương.

Những thành tựu mà nhân dân ta giành được trong công cuộc đổi mới những năm qua vừa là tiền đề, vừa là điều kiện, vừa là kết quả của việc tăng cường, mở rộng khối đại đoàn kết toàn dân.

Tuy nhiên, cùng với những thành tựu, chuyển biến và tiến bộ, vẫn còn nhiều vấn đề làm cho nhân dân ta băn khoăn, lo lắng. Đó là những khó khăn trong phát triển kinh tế và việc giải quyết những nhu cầu bức xúc của nhân dân về việc làm, đời sống và nhiều vấn đề xã hội; về việc thực hiện các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước chưa nghiêm. Trong việc thực hiện chủ trương đại đoàn kết dân tộc, tuy có nhiều đổi mới so với trước, song vẫn còn thái độ phân biệt đối xử ở mức độ khác nhau giữa các thành phần kinh tế, giữa các tầng lớp nhân dân nên chưa động viên được mạnh mẽ nguồn lực của mọi tầng lớp nhân dân cho sản xuất. Chưa có kế sách lâu dài để khơi dậy và phát huy mạnh mẽ tinh thần yêu nước và lòng tự hào dân tộc trong các tầng lớp nhân dân thuộc các thành phần kinh tế. Do đó, trong xã hội vẫn còn tình trạng chưa thật an tâm mang hết tài năng, trí tuệ, của cải vật chất ra để phát triển sản xuất, kinh doanh và làm những việc ích nước, lợi nhà. Khối liên minh giữa công nhân với nông dân và trí thức đang trải qua nhiều thử thách mới của nền kinh tế thị trường. Sự phân hóa giàu nghèo ngày càng gia tăng; sự cách biệt giữa thành thị với nông thôn ngày càng xa, nhất là với miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng căn cứ địa cũ của cách mạng, giữa lao động trí thức và lao động chân tay, giữa một số người có chức quyền nhưng thoái hóa, biến chất với đa số người lao động đã làm cho nhân dân băn khoăn, lo lắng.

Đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, thực hiện các nhiệm vụ do Đại hội IV Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đề ra, 5 năm qua, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp và các tổ chức thành viên đã ra sức phấn đấu, tiếp tục tạo thêm những chuyển biến mới. Cụ thể, Mặt trận Tổ quốc đã tích cực, chủ động mở rộng tổ chức bằng nhiều hình thức thích hợp; số lượng tổ chức thành viên tăng lên. Cùng với việc phát triển các tổ chức thành viên, Mặt trận Tổ quốc các cấp đã chú trọng thu hút người cao tuổi, các nhân sĩ, trí thức, chuyên gia người tiêu biểu trong các dân tộc thiểu số, các chức sắc tôn giáo, người có uy tín trong cộng đồng tham gia công tác Mặt trận, làm cho công tác Mặt trận càng ngày càng mang tính quần chúng sâu sắc và thể hiện rõ hình ảnh của khối đại đoàn kết toàn dân. Cùng với việc tập hợp lực lượng bằng tổ chức, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên đã chú trọng mở rộng đoàn kết, tập hợp lực lượng thông qua các phong trào thi đua, các cuộc vận động. Các phong trào có quy mô toàn quốc và mang tính toàn dân ngày càng nhiều và có tác dụng thiết thực, thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, xây dựng quan hệ sản xuất mới, tạo việc làm, khuyến khích làm giàu hợp pháp, xóa đói, giảm nghèo, xây dựng cơ sở hạ tầng…, tiêu biểu là cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở khu dân cư”. Do đáp ứng nguyện vọng tha thiết của nhân dân, được nhân dân đồng tình, nên chỉ trong một thời gian ngắn, cuộc vận động đã lan tỏa từ thành thị đến nông thôn, từ miền xuôi lên miền ngược.

Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, vận động nhân dân tham gia xây dựng, giám sát và bảo vệ Nhà nước được Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp coi là nhiệm vụ trọng tâm và thường xuyên, nhằm góp phần xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả. Trong nhiệm kỳ qua, Mặt trận các cấp đã tập trung vào những việc chính. Nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân để phản ánh, kiến nghị với Đảng, chính quyền và những ngành hữu quan. Vận động nhân dân tham gia xây dựng, củng cố chính quyền nhân dân qua những việc làm cụ thể: tham gia các cuộc bầu cử cơ quan dân cử các cấp; tạo điều kiện để cử tri có cơ hội giới thiệu những người có đức, có tài, đúng cơ cấu ra ứng cử. Tích cực tham gia xây dựng các chủ trương, chính sách, pháp luật: tham gia xây dựng Luật Dân sự, Luật Lao động, Luật Hình sự, Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội, Luật Bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân, Luật Quốc tịch, Luật Khiếu nại, tố cáo… và tham gia xây dựng nhiều pháp lệnh, văn bản pháp quy thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau. Rất nhiều kiến nghị của Mặt trận đã được Nhà nước nghiên cứu, tiếp thu và đánh giá cao.

Việc Quốc hội thông qua Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã đặt cơ sở pháp lý cho toàn bộ hoạt động của Mặt trận Tổ quốc, góp phần tạo sự chuyển biến về nhận thức của xã hội đối với vị trí, vai trò của Mặt trận trong xã hội.

Mặt trận Tổ quốc nhiều địa phương đã tăng cường chỉ đạo hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân, tiến hành kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật việc sử dụng đất đai, nhà cửa, nguồn vốn… Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và tổ chức thành viên các cấp đã phối hợp với chính quyền cải tiến nội dung và quy trình tiếp dân, bước đầu triển khai thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở nhằm thực hiện quyền dân chủ trực tiếp của nhân dân theo phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”.

Đại hội cũng thẳng thắn thừa nhận: Tuy đạt được những kết quả như đã nêu trên, song hoạt động của Mặt trận Tổ quốc vẫn chưa ngang tầm với yêu cầu to lớn của sự nghiệp đổi mới, chưa đáp ứng được những yêu cầu quan trọng của quốc kế dân sinh.

Về tình hình và nhiệm vụ mới, Báo cáo chính trị trước Đại hội nêu rõ: Những thành tựu của thời kì đổi mới về kinh tế và chính trị vừa qua cùng với truyền thống yêu nước, đoàn kết và ý chí tự lực tự cường vẫn là những thuận lợi cơ bản đưa dân tộc ta bước vào thế kỷ XXI.

Tại Đại hội, Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã có bài phát biểu quan trọng, thể hiện rõ đường lối đúng đắn và sáng tạo của Đảng về khối đại đoàn kết dân tộc, về tiếp tục phát huy vai trò và nhiệm vụ lịch sử của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Bài phát biểu của Tổng Bí thư là tiếng nói xuất phát từ tình cảm sâu sắc, chân thành và từ những bài học quý giá của những người cộng sản về mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện với nhân dân Việt Nam trong gần 70 năm qua. Sự gắn bó giữa Đảng với dân, sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng là điều kiện quan trọng để củng cố khối đại đoàn kết các tầng lớp nhân dân. Đó chính là một trong những nguyên nhân làm nên những thắng lợi vẻ vang của cách mạng Việt Nam.

Căn cứ vào mục tiêu và nhiệm vụ mà Đại hội VIII của Đảng đề ra, cùng Chiến lược đại đoàn kết toàn dân và Chương trình 12 điểm đã được Đại hội IV Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thông qua, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã đề ra nhiệm vụ chung nhiệm kỳ V (1999-2004) là: “Tiếp tục tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, củng cố, mở rộng tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tích cực, chủ động, sáng tạo, tập hợp ngày càng rộng rãi mọi tầng lớp nhân dân, phát huy tinh thần yêu nước, ý chí tự lực tự cường và quyền làm chủ của nhân dân, giữ vững kỷ cương và ổn định xã hội, huy động tối đa các nguồn lực để đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đẩy mạnh công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, làm tốt vai trò là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, cầu nối vững chắc giữa nhân dân với Đảng và Nhà nước”.

Để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ trên, quán triệt tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cần phấn đấu thực hiện thắng lợi các mục tiêu sau:

1. Góp phần tích cực, mở rộng hơn nữa khối đại đoàn kết toàn dân bằng các hình thức tổ chức và các phong trào, dấy lên khí thế thi đua sôi nổi, mạnh mẽ nhằm phát triển sản xuất, thực hành tiết kiệm, giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo, cải thiện đời sống nhân dân, phấn đấu hoàn thành các chương trình kế hoạch về kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng, xây dựng cuộc sống mới ở khu dân cư, xây dựng đời sống văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc.

2. Tích cực động viên nhân dân bằng những việc làm cụ thể, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, trước hết là công nghiệp hóa nông nghiệp và nông thôn.

Mặt trận Tổ quốc phối hợp cùng Nhà nước bổ sung, sửa đổi hoặc có sáng kiến mới về chính sách, pháp luật nhằm khơi dậy các nguồn lực còn tiềm tàng trong các tầng lớp nhân dân, tạo cơ hội và điều kiện để mọi người được yên tâm tự do làm ăn trong khuôn khổ pháp luật, đảm bảo cuộc sống, làm giàu chính đáng cho gia đình và đất nước.

3. Đẩy mạnh tuyên truyền, động viên để nâng cao ý thức tự hào, tự tôn dân tộc và ý chí tự lực tực cường, tăng cường sự nhất trí về chính trị và tinh thần trong xã hội trên cơ sở mục tiêu chung.

4. Đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tăng cường phối hợp và thống nhất hành động giữa Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp với các tổ chức thành viên, giữa Ủy ban Mặt trận Tổ quốc với chính quyền. Phát huy sức mạnh của các tổ chức thành viên trong Mặt trận Tổ quốc, thống nhất hành động để đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, các phong trào cách mạng của nhân dân, nhằm thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng.

Đại hội đã thảo luận sôi nổi báo cáo sửa đổi Điều lệ và thông qua Điều lệ (sửa đổi) của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho phù hợp với Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam vừa được Quốc hội thông qua.

Đại hội đã hiệp thương cử ra Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam gồm 253 vị, đại diện cho khối đại đoàn kết toàn dân, có khả năng đảm nhiệm những trọng trách mà Đại hội và nhân dân giao phó, thể hiện tính liên tục, tính kế thừa và từng bước đổi mới.

Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã họp cử Đoàn Chủ tịch gồm 45 vị và bầu Ban Thường trực gồm 9 vị, trong đó, đồng chí Phạm Thế Duyệt được bầu làm Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; đồng chí Trần Văn Đăng được bầu làm Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Đại hội VI Mặt trận Tổ quốc Việt Nam - Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, nâng cao vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Đại hội VI Mặt trận Tổ quốc Việt Nam họp trong các ngày 22, 23, 24 tháng 9/2004 tại Hà Nội với chủ đề: “Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, nâng cao vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa vì dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”.

Tham dự Đại hội có Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Nông Đức Mạnh, các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Dân vận, Mặt trận qua các thời kỳ, các đồng chí lãnh đạo bộ, ban, ngành Trung ương. Các đoàn đại biểu quốc tế: Đoàn đại biểu Mặt trận Lào xây dựng đất nước; Ủy ban Toàn quốc Hội nghị Chính trị Hiệp thương Trung Quốc; Mặt trận Đoàn kết xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Campuchia; Ủy ban Bảo vệ cách mạng Cuba; cùng 879 đại biểu chính thức của Đại hội, đại diện cho các tầng lớp nhân dân, 54 dân tộc anh em, các tôn giáo, các vị nhân sĩ, trí thức, các thành phần kinh tế và đồng bào đang làm ăn, sinh sống ở nước ngoài.

Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và cũng là lần đầu tiên kể từ ngày Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt Nam ra đời đến nay, Đại hội được tiến hành từ cơ sở đến toàn quốc theo một lịch trình chung, có sự chỉ đạo thống nhất từ Trung ương và sự phối hợp chặt chẽ của chính quyền các cấp.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là đại hội đầu tiên của khối đại đoàn kết dân tộc trong thế kỷ XXI.

Đại hội được tiến hành sau 5 năm thi hành Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhằm nâng cao vai trò Mặt trận Tổ quốc trong công cuộc đổi mới đất nước, phát huy dân chủ, tăng cường mối liên hệ mật thiết giữa nhân dân với Đảng và Nhà nước, phát huy tinh thần yêu nước, truyền thống đại đoàn kết - một nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam.

Đại hội có nhiệm vụ xem xét, đánh giá tình hình khối đại đoàn kết dân tộc và công tác Mặt trận từ Đại hội V tháng 8/1999 đến nay, với tổng kết ba nhiệm kỳ đổi mới công tác Mặt trận, nhằm rút ra những bài học bổ ích. Đồng thời, đề ra chương trình hành động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhiệm kỳ VI, thông qua Điều lệ (sửa đổi) đồng thời cử Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhiệm kỳ mới với số lượng, thành phần, cơ cấu được mở rộng hơn và thể hiện rõ rệt hơn tính đại diện, tiêu biểu và tính thiết thực.

Thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh có bài phát biểu quan trọng với nội dung: “Đại đoàn kết toàn dân tộc là đường lối chiến lược của cách mạng Việt Nam”, trong đó Tổng Bí thư nhấn mạnh: “Đảng Cộng sản Việt Nam trước sau như một, luôn coi đại đoàn kết toàn dân tộc trên nền tảng liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân trong cách mạng dân tộc dân chủ trước đây và nay là trên nền tảng liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng là đường lối chiến lược của cách mạng Việt Nam, là nguồn sức mạnh, động lực chủ yếu và là nhân tố có ý nghĩa quyết định đảm bảo thắng lợi bền vững của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trong công cuộc đổi mới hiện nay, để củng cố và phát triển khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phải lấy mục tiêu giữ vững độc lập, thống nhất Tổ quốc vì “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” làm điểm tương đồng, xóa bỏ mặc cảm, định kiến, phân biệt đối xử về quá khứ, thành phần giai cấp, xây dựng tinh thần cởi mở, tin cậy lẫn nhau. Phải đảm bảo công bằng và bình đẳng xã hội, chăm lo lợi ích thiết thực, chính đáng, hợp pháp của giai cấp, các tầng lớp nhân dân; kết hợp hài hòa lợi ích cá nhân, tập thể và lợi ích xã hội; thực hiện dân chủ gắn liền với kỷ cương, chống quan liêu, tham nhũng, không ngừng bồi dưỡng, nâng cao tinh thần yêu nước, ý thức độc lập, thống nhất Tổ quốc”.

Đánh giá về tình hình khối đại đoàn kết toàn dân tộc và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc trong những năm qua, Đại hội thống nhất nhận định:

Về tình hình khối đại đoàn kết

Nhân dân hoan nghênh những cố gắng to lớn của Đảng và chính quyền các cấp trong việc tổ chức thực hiện có hiệu quả nhiều nghị quyết của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhằm củng cố tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy sức mạnh dân tộc, tiếp tục đổi mới quản lý, tháo gỡ khó khăn, giải quyết kịp thời nhiều yêu cầu bức xúc của nhân dân, mở rộng dân chủ, nhất là dân chủ trong hoạt động của các cơ quan dân cử, trong kinh tế và dân chủ cơ sở; thực hiện một bước cải cách hành chính, giảm phiền hà cho dân, đẩy mạnh chống quan liêu, tham nhũng, đặc biệt là việc đưa ra xét xử nghiêm minh những vụ án lớn, những kẻ pham tội theo pháp luật, bất kể họ giữ chức vụ gì và cương vị ra sao ở trong Đảng hay trong cơ quan Nhà nước.

Đánh giá cao những thành tích to lớn đạt được, song các đại biểu tham dự Đại hội cùng rất băn khoăn trước nhiều vấn đề tồn tại đáng quan tâm. Đó là: Tốc độ phát triển kinh tế vẫn chưa tương xứng với mức đầu tư và tiềm năng của đất nước. Chất lượng tăng trưởng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế còn thấp. Việc thực hiện chính sách phát triển các thành phần kinh tế còn chậm. Chất lượng giáo dục, đào tạo và chăm sóc sức khỏe nhân dân vẫn là nỗi bức xúc của toàn xã hội. Khoa học, công nghệ chậm phát triển. Đời sống văn hóa, đạo đức xã hội nhiều mặt bị xuống cấp. Tai nạn giao thông, tệ nạn xã hội ở nhiều nơi tăng lên. Đời sống của đồng bào vùng sâu, vùng xa còn nhiều khó khăn, thiếu thốn.

Nhân dân bất bình trước tệ tham nhũng, lãng phí, quan liêu, mất dân chủ… chưa được ngăn chặn có hiệu quả; tình trạng “hám danh, hám lợi”, chạy chức, chạy bằng, chạy quyền, chạy tội trong một bộ phận cán bộ, viên chức tuy đã bị xã hội lên án mạnh mẽ nhưng vẫn chưa giảm.

Đại hội khẳng định: Để xảy ra những khuyết điểm, yếu kém trên có trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Với tinh thần nhìn thẳng vào sự thật và ý thức trách nhiệm cao trước nhân dân, Mặt trận Tổ quốc các cấp cần nghiêm túc kiểm điểm, đánh giá tình hình để cùng Đảng, Nhà nước đề ra các giải pháp khắc phục có hiệu quả rõ rệt trong thời gian tới.

Về hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Năm năm qua, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã bám sát nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ đất nước, coi đó là nhiệm vụ thường xuyên, ra sức phấn đấu thực hiện chương trình hành động Mặt trận Tổ quốc Việt Nam do Đại hội V đề ra và đã đạt được những kết quả thiết thực, thể hiện trên các mặt:

1. Việc tập hợp các tầng lớp nhân dân vào các hình thức, tổ chức phù hợp có tiến bộ, góp phần tích cực vào việc củng cố và mở rộng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

2. Ra sức động viên nhân dân hưởng ứng các phong trào thi đua, các cuộc vận động, phát huy mọi nguồn lực, thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, góp phần đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

3. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã tích cực tham gia đổi mới và nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị, phát huy dân chủ, tham gia xây dựng Đảng và Nhà nước, tăng cường mối liên hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân.

4. Hoạt động đối ngoại nhân dân được tăng cường và mở rộng hơn trước.

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên đã tăng cường củng cố và phát triển mối quan hệ hữu nghị truyền thống với các nước láng giềng, các tổ chức tương ứng, các nhân sĩ, trí thức, các nhà khoa học nổi tiếng, các bạn đồng nghiệp ở các nước bạn bè, các nước phát triển; mở rộng quan hệ với các nước, các tổ chức phi chính phủ, các tổ chức quốc tế. Đồng thời, thông qua công tác vận động đồng bào ta ở nước ngoài, tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân nước sở tại đối với chính sách đối ngoại của Nhà nước ta.

5. Công tác xây dựng, củng cố tổ chức, đào tạo bồi dưỡng cán bộ và đổi mới phương thức hoạt động đã được Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp coi trọng:

+ Các Hội đồng tư vấn được mở rộng về tổ chức và hoạt động thực tiễn, góp phần tham mưu có chất lượng và hiệu quả hoạt động của Đoàn Chủ tịch.

+ Tổ chức tư vấn và phát triển đội ngũ cộng tác viên ở các địa phương; phát huy vai trò cá nhân tiêu biểu.

+ Ban Công tác Mặt trận ở khu dân cư được củng cố và coi trọng; vị trí, vai trò Ban Công tác Mặt trận ngày càng được xác định rõ.

Đội ngũ cán bộ chuyên trách của Uỷ ban Mặt trận các cấp ngày càng được đổi mới và tăng cường; đội ngũ cán bộ chủ chốt của Ủy ban Mặt trận các cấp và các tổ chức thành viên dần dần được chuẩn hóa.

Cùng với việc tham gia với Đảng và Nhà nước giải quyết những vấn đề quan trọng của quốc kế dân sinh, hoạt động của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên tiếp tục hướng mạnh về cơ sở, giúp đỡ hướng dẫn cơ sở tháo gỡ khó khăn, làm cho công tác Mặt trận bớt dần tính hình thức, hoạt động có hiệu quả ngay từ các khu dân cư và cơ sở.

Cùng với những chuyển biến, tiến bộ nêu trên, Đại hội cũng nêu rõ những mặt yếu kém và tồn tại. Đó là: Việc tập hợp nhân dân vào Mặt trận và các đoàn thể, các tổ chức xã hội còn hạn chế, nhất là ở khu vực kinh tế tư nhân, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài và các vùng kinh tế còn nhiều khó khăn. Một số tổ chức thành viên, sức thu hút đoàn viên, hội viên và tổ chức tham gia hoạt động chưa cao. Tỷ lệ đoàn viên, hội viên sinh hoạt trong tổ chức còn thấp và chất lượng sinh hoạt còn hạn chế. Hoạt động của Mặt trận chưa đồng đều giữa các địa phương; hoạt động ở nhiều nơi còn giới hạn trong hoạt động của bộ phận chuyên trách.

Đại hội nêu rõ: “Nguyên nhân chính của những hạn chế, yếu kém nêu trên là do nhận thức về đại đoàn kết toàn dân tộc và Mặt trận Dân tộc Thống nhất trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong không ít cấp ủy đảng, chính quyền và Mặt trận Tổ quốc chưa sâu sắc. Một số tổ chức đảng và một bộ phận cán bộ, đảng viên còn xem nhẹ công tác Mặt trận, chưa làm tốt vai trò Đảng vừa là thành viên, vừa là người lãnh đạo của Mặt trận; chính quyền nhiều nơi chưa hiểu, chưa thực hiện nghiêm Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam”.

Đại hội VI Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chủ trương: “Đoàn kết rộng rãi, đoàn kết mọi thành viên trong xã hội có thể đoàn kết được, không phân biệt đối xử về quá khứ, thành phần, giai cấp, dân tộc, tôn giáo, ở trong nước hay ở nước ngoài, đoàn kết chặt chẽ, đoàn kết chân thành, đoàn kết trên cơ sở mục tiêu chung là giữ vững độc lập, thống nhất vì “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”, đoàn kết giữa nhân dân ta với nhân dân các nước trên thế giới, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trở thành động lực chủ yếu để xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc. Đó là nhiệm vụ lịch sử nặng nề nhưng rất vẻ vang của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, của các tổ chức thành viên và của mọi người Việt Nam yêu nước, thương nòi trong giai đoạn mới”.

Để thực hiện thắng lợi phương hướng nêu trên, Đại hội VI Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quyết định Chương trình hành động 5 điểm của nhiệm kỳ 2004-2009 như sau:

1. Nhiệm vụ trung tâm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Để thực hiện tốt nhiệm vụ trung tâm cần: Đẩy mạnh công tác tuyền truyền, giáo dục làm cho mọi người hiểu biết đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc và Mặt trận Dân tộc Thống nhất. Thực hiện tốt những chính sách đại đoàn kết dân tộc mà Nhà nước đã ban hành, nhất là những chính sách về dân tộc, tôn giáo, Việt kiều. Thực hiện dân chủ và công bằng xã hội, mở rộng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Chủ động phát hiện và kiên quyết đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí; giải quyết các vấn đề bức xúc trong xã hội, trong cuộc sống đời thường của nhân dân.

2. Động viên nhân dân tham gia các phong trào thi đua, các cuộc vận động, thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, phát huy mọi nguồn lực, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Mặt trận các cấp cần tiếp tục nâng cao hiệu quả cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”. Tiếp tục triển khai cuộc vận động “Ngày vì người nghèo”, xây dựng Quỹ “Vì người nghèo”. Phối hợp cùng Nhà nước sửa đổi, bổ sung hoặc xây dựng chính sách, pháp luật nhằm huy động mọi nguồn lực trong dân, trong các thành phần kinh tế, bà con Việt kiều và các nước bạn bè đầu tư nhiều hơn vào sản xuất. Khuyến khích, tạo điều kiện cho mọi người có cơ hội lập thân, lập nghiệp.

3. Tuyên truyền, động viên nhân dân thực hiện thắng lợi nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội trong tình hình mới.

Tăng cường tuyên truyền, vận động nhân dân nâng cao tinh thần cảnh giác trước âm mưu, hành động chia rẽ, phá hoại của các thế lực thù địch. Phát huy vai trò của Mặt trận trong việc tập hợp, cổ vũ động viên nhân dân tham gia các phong trào: xây dựng nền quốc phòng toàn dân, phong trào toàn dân tham gia bảo vệ an ninh Tổ quốc; tiếp tục các hoạt động đền ơn, đáp nghĩa, thực hiện tốt các chính sách đối với thương binh, gia đình, liệt sĩ, gia đình có công với nước, động viên thanh niên hăng hái lên đường thực hiện nghĩa vụ quân sự, giúp đỡ anh em giải quyết việc làm khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự trở về địa phương. Phối hợp với các cơ quan nhà nước tham gia giải quyết các vấn đề xã hội bức xúc, các tệ nạn xã hội, văn hóa phẩm độc hại.

4. Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tổ chức động viên nhân dân tham gia xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân trong sạch, vững mạnh; xây dựng, chỉnh đốn Đảng để Đảng thực sự xứng đáng với niềm tin yêu của nhân dân.

Tổ chức động viên nhân dân phát huy quyền làm chủ, tham gia xây dựng, chỉnh đốn Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Thực hiện tốt vai trò phản biện xã hội trong quá trình tham gia xây dựng chính sách, pháp luật. Đẩy mạnh việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật, góp phần nâng cao hiểu biết pháp luật và hình thành trong nhân dân ý thức sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật.

5. Mở rộng hoạt động đối ngoại nhân dân, tăng cường đoàn kết quốc tế.

Tiếp tục phát triển quan hệ hữu nghị với tổ chức Mặt trận, các đoàn thể nhân dân của các nước bạn bè truyền thống; mở rộng quan hệ hợp tác với các tổ chức nhân dân, các nước láng giềng, trong khu vực và các nước đang phát triển. Tổ chức động viên nhân dân tham gia các hoạt động hưởng ứng các phong trào nhân dân thế giới đấu tranh chống khủng bố, chống chạy đua vũ trang, chống nguy cơ chiến tranh, bảo vệ môi trường vì hòa bình, độc lập dân tộc và tiến bộ xã hội.

Để thực hiện các nhiệm vụ nêu trên, đòi hỏi cả hệ thống Mặt trận phải tự khẳng định mình trên cơ sở đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đã ban hành, tiếp tục đổi mới cách nghĩ, cách làm tiếp tục tăng cường tổ chức và đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao hiệu quả hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Với tinh thần Dân chủ - Đoàn kết - Trí tuệ và Đổi mới, sau khi thông qua báo cáo, Đại hội đã cử ra Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khóa VI với tinh thần mở rộng, gồm 320 vị và Đoàn Chủ tịch gồm 52 vị.

Đoàn Chủ tịch đã cử Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam gồm 8 vị: Đồng chí Phạm Thế Duyệt được bầu làm Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; đồng chí Huỳnh Đảm được bầu làm Phó Chủ tịch - Kiêm Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Nguyễn Túc

Ủy viên Đoàn Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam

Bình luận

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Tin liên quan
Đọc nhiều
Bình luận nhiều