Bất bình đẳng giới ở Đông Nam Á - Thực trạng và giải pháp

(Mặt trận) - Đông Nam Á có nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới, là khối kinh tế lớn thứ ba châu Á, phát triển nhanh nhất chỉ sau Trung Quốc và Ấn Độ. Trong vài thập kỷ qua, khu vực này đã phát triển mạnh mẽ, chuyển mình từ một khu vực nông nghiệp nghèo đói trở thành một trong những thị trường mới nổi năng động và đa dạng nhất thế giới. Bất chấp những thành tựu về kinh tế ở khu vực có hơn 640 triệu dân, tình trạng bất bình đẳng giới vẫn đang diễn ra phổ biến cả ở nơi làm việc và trong xã hội.

Bất bình đẳng giới ảnh hưởng đến sự phát triển của khu vực (Ảnh: Oxfam)

Theo báo cáo “Thúc đẩy bình đẳng giới cho phụ nữ ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương” được Viện Toàn cầu Mc Kinsey phát hành vào tháng 4/2018, các nền kinh tế Đông Nam Á có thể tăng GDP lên 370 tỷ USD mỗi năm cho tới năm 2025 nếu khắc phục được tình trạng bất bình đẳng giới hiện tại. Con số này gần bằng GDP của Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất năm 2017, tương ứng với tăng trưởng 9% so với mức GDP trung bình. Điều này có thể đạt được bằng cách tăng tỷ lệ tham gia lực lượng lao động giữa nam và nữ, tăng số giờ được trả lương cho phụ nữ và sử dụng nhiều phụ nữ hơn trong các ngành có năng suất cao hơn.

Phụ nữ Đông Nam Á đóng góp 36,4% vào GDP của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, tỷ lệ này không phản ánh được hết toàn bộ hoạt động kinh tế và phúc lợi của phụ nữ trong khu vực, bao gồm cả giá trị kinh tế rất quan trọng mà phụ nữ tạo ra thông qua công việc chăm sóc không được trả lương như chăm sóc người già, trẻ em, mua sắm, nấu ăn và dọn dẹp nhà cửa. Cần có cơ chế tăng cường sự tham gia của những phụ nữ làm các công việc không được trả lương bao gồm giảm thời gian, phân phối lại những công việc không được trả lương.

Với tư cách là một khu vực kinh tế, môi trường làm việc tại Đông Nam Á đã ghi nhận mức độ bất bình đẳng giới cao, đặc biệt cao tại Malaysia và thấp nhất ở Philippines. Tuy nhiên, những nỗ lực thúc đẩy bình đẳng giới trong môi trường làm việc dường như sẽ không thể đạt được nếu chưa đạt được tiến bộ về bình đẳng giới trong toàn xã hội.

Phụ nữ làm việc trong ngành Dệt may ở Campuchia (Ảnh: Asean Today)

Chính phủ Campuchia đang xây dựng một ngành công nghiệp dệt may mang quy mô toàn cầu và gánh nặng đó đặt trên lưng những người phụ nữ. Họ thường phải làm việc quá sức và bị trả lương thấp, hiếm khi được thăng chức lên các vị trí giám sát. Một nghiên cứu của tổ chức Care International tiết lộ rằng một phần ba phụ nữ Campuchia làm việc trong ngành Dệt may bị quấy rối tình dục ngay tại nơi làm việc. Một nghiên cứu khác của tổ chức Better Factory Cambodia cho biết, 15% số người sử dụng lao động đã không đủ lương cho lao động nữ khi nghỉ thai sản và 38% số lao động nữ không được phép nghỉ chế độ thai sản theo luật định.

Tại Việt Nam, phụ nữ chiếm tỉ lệ thất nghiệp cao hơn nam giới, chiếm hơn 57% số người trưởng thành thất nghiệp trên cả nước. Một nghiên cứu được tiến hành bởi Tổ chức phi lợi nhuận Oxfam cho thấy đối với nhóm nữ công nhân được đào tạo nghề nghiệp và những người có bằng cử nhân thì con số thất nghiệp lần lượt là 50% và 55%. Một nghiên cứu khác của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) và Công ty Navigos Search cho thấy trong số 12.300 tin quảng cáo tuyển dụng trực tuyến thì có một phần năm yêu cầu về giới tính, trong đó 70% yêu cầu ứng viên là nam. Nam giới được nhắm tới những mục tiêu công việc có chuyên môn, kỹ thuật cao hoặc những công việc đòi hỏi phải đi lại nhiều. Trong khi phụ nữ thường được tuyển dụng cho các công việc văn phòng, hành chính.

Philippines là quốc gia bình đẳng giới tốt nhất châu Á (Ảnh: Getty Image)

Về các dịch vụ thiết yếu và hỗ trợ cơ hội kinh tế, tất cả các quốc gia Đông Nam Á đều ghi nhận mức độ bất bình đẳng giới ở mức trung bình, cao nhất ở Myanmar và thấp nhất ở Việt Nam. Điều này gần như tương tự với mức độ bất bình đẳng giới về an ninh và tự chủ, ngoại trừ Thái Lan có mức độ bất bình đẳng cao và Singapore ở mức thấp. Về mặt bảo vệ pháp lý và tiếng nói chính trị, tất cả các quốc gia trong khu vực đều ghi nhận mức độ bất bình đẳng rất cao, ngoài trừ Philippines.

Các quốc gia Đông Nam Á đang đặt ra mục tiêu xây dựng một thị trường tích hợp cho khu vực 622 triệu dân và nền kinh tế trị giá 2,6 nghìn tỷ USD. Một thị trường tích hợp của khu vực sẽ tạo điều kiện cho sự dịch chuyển xuyên biên giới của hàng hóa, dịch vụ, lao động và vốn. Tuy nhiên, thị trường này lại được dự đoán sẽ có tác động tiêu cực đến phụ nữ. Một thị trường lao động phân chia theo giới và sự bất bình đẳng về tỷ lệ tham gia thị trường lao động sẽ khiến phụ nữ bị loại khỏi các ngành được dự báo sẽ phát triển mạnh trong tương lai.

Nhằm khắc phục tình trạng bất bình đẳng giới của khu vực, Ủy ban Xúc tiến và Bảo vệ quyền Phụ nữ và Trẻ em khu vực Đông Nam Á (ACWC) đã được thành lập vào năm 2010. Ủy ban này tập hợp những đại diện từ các nền tảng kinh tế, xã hội khác nhau cùng đàm phán về các tiêu chuẩn và quy tắc khu vực về quyền của phụ nữ và trẻ em. Tuy nhiên, cơ quan này vẫn chưa thực sự phát huy được sức ảnh hưởng bởi sự thiếu minh bạch trong mối quan hệ của nó với các mạng lưới có liên quan, đáng chú ý là Ủy ban Nhân quyền Liên Chính phủ Đông Nam Á. Việc này đã tạo ra những thách thức trong việc xác định các kế hoạch và hoạt động riêng biệt của ACWC. Vì vậy, sự hỗ trợ của ACWC với vấn đề giải quyết tình trạng bất bình đẳng giới trong khu vực còn gặp nhiều hạn chế.

Việc hỗ trợ giải quyết vấn đề bất bình đẳng giới còn đến từ các nhà tài trợ, các tổ chức phát triển, các công ty. Điển hình như Quỹ Trao quyền cho phụ nữ Đông Nam Á được thành lập vào năm 2016 bởi các cơ quan viện trợ Nhật Bản và trung gian tài chính Blue Orchard với giá trị là 120 triệu USD dành cho các nữ doanh nhân sở hữu doanh nghiệp nhỏ. Các sáng kiến trao quyền cho phụ nữ trên toàn cầu đều có trọng tâm là tăng khả năng cạnh tranh của phụ nữ trên thị trường.

Sự minh bạch về tiền lương có thể giúp loại bỏ khoảng cách về giới và nó cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đạt được sự cân bằng về giới. Sự bất bình đẳng hiện tại thậm chí còn rõ ràng hơn khi người phụ nữ có con. Để giảm bớt gánh nặng cho các bà mẹ đang làm việc cần có dịch vụ chăm sóc trẻ em tại chỗ hoặc mở các tài khoản chi tiêu linh hoạt giúp hỗ trợ các gia đình. Mục tiêu của biện pháp này nhằm giúp phụ nữ đạt được sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống tốt hơn.

Cần nâng cao nhận thức về bình đẳng giới tại Việt Nam (Ảnh: Oxfam)

Tại Việt Nam, bất bình đẳng giới gây ảnh hưởng đến quyền lợi của nữ giới và hạn chế sự phát triển của xã hội. Để khắc phục tình trạng này trước hết cần nâng cao nhận thức về bình đẳng giới. Điều này đòi hỏi việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền về bình đẳng giới; tiến đến xoá bỏ dần những phong tục, tập quán lạc hậu, lỗi thời có mang định kiến về giới; thường xuyên tổ chức các buổi toạ đàm, sinh hoạt, nói chuyện về bình đẳng giới trong các cơ quan, đơn vị, trong các khu dân cư.

Bên cạnh đó, cơ quan nhà nước có thẩm quyền cần có cơ chế giám sát các cơ sở lao động trong việc thực hiện chế độ thai sản, cung cấp và xã hội hóa các dịch vụ hỗ trợ chăm sóc trẻ em để tạo điều kiện tốt nhất cho cả lao động nam và nữ; đảm bảo phụ nữ và nam giới được tạo cơ hội bình đẳng trong các chương trình đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, nâng cao tay nghề…

Hồng Nhung biên dịch

Bình luận

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Tin liên quan
Đọc nhiều
Bình luận nhiều