Đô thị bền vững - Giải pháp xanh cho tương lai châu Á

(Mặt trận) - Đến năm 2050, 70% dân số thế giới được dự đoán sẽ sinh sống ở khu vực thành thị, điều này tạo áp lực lớn đối với tài nguyên thiên nhiên và môi trường. Đối mặt với thách thức này, hiện nay các quốc gia châu Á đang tích cực xây dựng các đô thị xanh, bền vững, được thiết kế, quản lý và vận hành một cách hiệu quả nhằm giảm nhu cầu về năng lượng và giảm tác động môi trường không mong muốn.

Đô thị bền vững là giải pháp cho tương lai khu vực (Ảnh: Asla)

Không có một mô hình duy nhất cho các thành phố bền vững trên thế giới. Thay vào đó, mỗi quốc gia lựa chọn các giải pháp khác nhau được thiết kế để hỗ trợ cân bằng sinh thái lâu dài. Có 5 nguyên tắc cơ bản rất quan trọng trong việc phân loại các đô thị bền vững. Thứ nhất là khả năng truy cập vào các tài nguyên công cộng. An sinh của người dân là yếu tố quan trọng đối với các đô thị bền vững. Điều này có nghĩa là cần đảm bảo việc tiếp cận với giáo dục chất lượng, trung tâm y tế an toàn, dễ dàng sử dụng các phương tiện giao thông công cộng, dịch vụ vệ sinh đảm bảo, chất lượng không khí tốt… Khi dân số tăng, các đô thị gặp phải thách thức về sự thay đổi, do đó, cần phải có các giải pháp thích ứng với các nguồn lực.

Yếu tố thứ hai là cần phải có các hành động đổi mới đô thị. Trong đó, việc cải tạo không gian công cộng là đặc điểm cơ bản của đô thị bền vững, bao gồm đường phố, quảng trường, công viên… cũng như các hoạt động quản lý chất thải, điện, nước. Đô thị bền vững cần bảo tồn được các di sản văn hóa và bản sắc của thành phố thông qua cải tạo và phục hồi.

Một yếu tố khác cũng rất quan trọng đó là giảm lượng khí thải CO2 và các loại khí thải khác có hại cho tầng ozone. Giảm mức CO2 thông qua sự thay đổi trong dài hạn, sử dụng năng lượng tái tạo, xây dựng vườn thẳng đứng và hệ thống giao thông thay thế hiệu quả. Một thành phố dẫn đầu về các yếu tố thay thế này là Thâm Quyến, Trung Quốc với hệ thống dịch vụ tàu không khí thải lớn nhất thế giới.

Tiêu thụ quá mức dẫn đến cạn kiệt các nguồn tài nguyên thiên nhiên, tạo ra lượng chất thải lớn và các sản phẩm phụ có hại cho môi trường. Do đó, điều quan trọng là các đô thị bền vững phải khuyến khích người dân tiêu thụ các sản phẩm một cách thông minh, thân thiện với môi trường.

Yếu tố cuối cùng là các nhà quản lý đô thị cần nâng cao nhận thức vầ tầm quan trọng của việc tái chế và tiêu thụ có trách nhiệm. Những thay đổi này có thể chỉ diễn ra trong một thời gian ngắn nếu như các thành phố thực hiện triệt để và hiệu quả.

Châu Á chính là châu lục đông dân nhất thế giới, chiếm 59,77% dân số toàn cầu. Khu vực này trải qua quá trình đô thị hóa nhanh và phải đối mặt với nhiều thách thức không nhỏ về biến động kinh tế, văn hóa, xã hội, thảm họa thiên nhiên, bối đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, ở khu vực này có những thành phố phát triển thành công và trở thành những đô thị bền vững nhất thế giới như Seoul, Hongkong và Singapore.

Seoul - thành phố lớn nhất Hàn Quốc (Ảnh: Property Listings)

Hơn 60 năm qua, Hàn Quốc đã phát triển từ một quốc gia bị chiến tranh tàn phá nặng nề thành một cường quốc thế giới với nền kinh tế lớn thứ 13 (về GDP). Seoul - Thủ đô cũng là thành phố lớn nhất Hàn Quốc là minh chứng cho sự tăng trưởng kinh tế nhanh chóng của quốc gia này. Với hơn 25,6 triệu dân sống ở khu vực đô thị, Seoul gặp phải những vấn đề tương tự như các thành phố lớn khác trên thế giới, bao gồm cả tác động bất lợi đến môi trường. Chính quyền và người dân Seoul đã lựa chọn việc cải thiện chất lượng cuộc sống đồng thời cải thiện chất lượng môi trường. Những người có tư tưởng đi trước thời đại tìm đến khái niệm lý tưởng hóa, nỗ lực phát triển thành phố bền vững hơn. Chìa khóa cho khái niệm đô thị bền vững chính là công nghệ. Seoul là thành phố đứng đầu thế giới về quản trị kỹ thuật số và dữ liệu mở. Điều này bao gồm một mạng lưới internet tốc độ cao, phủ sóng rộng khắp. Nguồn dữ liệu miễn phí có mặt khắp mọi nơi, cho phép người dân truy cập để hiểu được các tác động của con người lên môi trường, cũng như các bước mà người dân có thể thực hiện nhằm giảm các tác động tiêu cực đó. Bằng cách cải thiện cơ sở hạ tầng công nghệ, cư dân đô thị ở Seoul có thể định hình lối sống của họ theo một cách thân thiện với môi trường. Hệ thống này cung cấp thông tin về mạng lưới giao thông công cộng theo thời gian thực. Nó cho phép người dùng truy cập thông tin về lượng khí thải carbon và các lựa chọn phương tiện giao thông xanh.

Hàn Quốc đã tiến thêm một bước khi khởi xướng một dự án có quy mô khổng lồ với mục đích xây dựng thành phố thông minh Songdo. Thành phố này nằm gần sân bay Seoul có dân cư dự kiến trong tương lai là 2 triệu người. Songdo nằm trên một ngọn đồi, được quản trị bằng công nghệ hiện đại. Thành phố này sẽ được trang bị một hệ thống ống ngầm để xử lý chất thải, hệ thống băng thông rộng, mạng cảm biến tích hợp và các tòa nhà xanh.

Hongkong là một trong những đô thị xanh của châu Á (Ảnh: HSBC)

Hongkong - một trong những trung tâm tài chính lớn nhất thế giới, GDP và chất lượng sống luôn ở mức cao. Tuy nhiên, sự tăng trưởng nhanh chóng, đi đôi với quá trình đô thị hóa là ô nhiễm và suy thoái môi trường. Chính quyền Hongkong xây dựng Hội đồng Phát triển Bền vững điều hành Quỹ Phát triển Bền vững có trị giá 100 triệu USD, đóng vai trò hỗ trợ tài chính cho những sáng kiến bền vững. Thông qua các tổ chức phi lợi nhuận và các tổ chức giáo dục, người dân Hongkong cũng tích cực tham gia vào việc phát triển những sáng kiến này.

Công nghệ cũng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển bền vững của Hongkong. Người dân ở đây sử dụng các phương tiện giao thông không động cơ và giao thông công cộng một cách rộng rãi. Những chiếc thẻ thông minh giúp người dùng dễ dàng thanh toán cho dịch vụ giao thông công cộng và đỗ xe. Thẻ thông minh cũng có thể được sử dụng cho các cửa hàng tạp hóa và máy bán hàng tự động. Sự thuận tiện và khả năng sử dụng rộng rãi của công nghệ đã giúp giao thông công cộng trở thành một lựa chọn hấp dẫn ở Hongkong.

Một trong những đô thị xanh, bền vững nhất châu Á nằm ở khu vực Đông Nam Á đó là Singapore. Quốc đảo này đã đạt được những tiến bộ to lớn kể từ khi giành được độc lập năm 1965. Vượt qua nhiều nước phát triển về hệ thống giao thông xanh và hiệu quả, Singapore nổi tiếng với những sáng kiến thân thiện với môi trường được thi hành thông qua hệ thống pháp luật chặt chẽ, nghiêm ngặt. Singapore đã xây dựng Kế hoạch chi tiết về một Singapore bền vững, trong đó phác thảo một kế hoạch hành động gắn kết mọi công dân nhằm tạo ra một thành phố bền vững hơn. Kế hoạch này hướng đến mục tiêu không gian xanh, giao thông, tài nguyên môi trường bền vững, chất lượng không khí đảm bảo, hệ thống thoát nước và quản lý công đồng hiệu quả. Giống như Seoul và Hongkong, Singapore sở hữu công nghệ tiên tiến và mạng lưới giao thông công cộng mạnh mẽ.

Singapore chú trọng bảo tồn không gian xanh (Ảnh: Asia Green Buildings)

Singapore không chỉ dựa vào công nghệ mà còn dựa vào chính ý thức của công dân. Kế hoạch chi tiết về Singapore bền vững nhấn mạnh vào sự tham gia của cộng đồng trong việc bảo tồn tài nguyên và bảo tồn không gian xanh của thành phố.

Có thể thấy đặc điểm chung của các đô thị bền vững bao gồm: Hệ thống giao thông công cộng thuận tiện và phát triển mạnh mẽ; Tăng trưởng kinh tế cao; GDP bình quân đầu người cao; Sử dụng công nghệ tiên tiến và Không gian giới hạn.

Giới hạn về không gian có thể là động lực cho các thành phố tiên tiến châu Á có những đổi mới thân thiện với môi trường. Singapore, Hongkong và Seoul đều là những thành phố có giới hạn về không gian. Những hạn chế về diện tích khiến tình trạng ô nhiễm sẽ tồi tệ hơn; không gian xanh sẽ ít hơn và nhu cầu tài nguyên cao hơn. Mỗi thành phố đều có những giải pháp giải quyết các vấn đề trên như sử dụng công nghệ để cải thiện cơ sở hạ tầng; nỗ lực tái chế, xử lý chất thải và quản lý khí thải tốt hơn; giao thông công cộng rộng khắp và giao tiếp với người dân hiệu quả hơn.

Có thể nói đô thị Việt Nam được quy hoạch xây dựng mang tính chất đô thị hành chính, tự cung tự cấp. Các đô thị tại Việt Nam được quy hoạch những năm trước đây không theo một hệ thống, một xu hướng cả dẫn đến các đô thị Việt Nam tại các thành phố mang tính chất chắp vá, manh mún, hỗn độn. Việt Nam phải đối mặt với các thách thức phổ biến nhất hiện nay là các hệ lụy từ biến đổi khí hậu. Bởi vậy, phát triển đô thị theo hướng tăng trưởng xanh, bền vững là những yếu tố rất quan trọng và cần thiết. Việt Nam sẽ tập trung vào các vấn đề như: chiến lược phát triển đô thị; thiết kế và quản lý đô thị phù hợp với điều kiện thực tiễn; xây dựng thành phố vì con người; phát triển công trình công cộng và kiến trúc không gian xanh.

Hồng Nhung biên dịch

Bình luận

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Tin liên quan
Đọc nhiều
Bình luận nhiều