ASEAN sẽ trở thành trung tâm năng lượng tái tạo của thế giới

(Mặt trận) - Đổi mới công nghệ và những chính sách thuận lợi của chính phủ là một trong những xu hướng then chốt dự kiến sẽ thúc đẩy quá trình chuyển đổi khu vực Đông Nam Á trở thành trung tâm năng lượng tái tạo trong những năm sắp tới.

Một hệ thống pin năng lượng mặt trời tại Philippine (Ảnh: Rappler)

Theo báo cáo mới được công bố bởi Công ty Kiểm toán toàn cầu (KPMG) về “Chuyển đổi năng lượng tái tạo”, hiện có 70 triệu công dân ASEAN đang sử dụng nguồn điện năng không bền vững, đây chính là tiềm năng rất lớn cho năng lượng tái tạo phát triển trên thị trường khu vực. Chính phủ các quốc gia ASEAN đã và đang nỗ lực thúc đẩy việc chuyển sang năng lượng mặt trời và năng lượng gió để giải quyết vấn đề này.

Mỗi quốc gia thành viên ASEAN đã đặt ra các mục tiêu năng lượng tái tạo và những đổi mới về công nghệ liên quan như tăng hiệu quả năng lượng mặt trời và sử dụng các tấm pin mặt trời. Điều này có nghĩa rằng năng lượng tái tạo giờ đây có thể tiếp cận dễ dàng hơn bao giờ hết.

RE100 - một sáng kiến hợp tác toàn cầu, hợp nhất 100 doanh nghiệp có sức ảnh hưởng cùng cam kết sử dụng 100% năng lượng tái tạo - là một ví dụ điển hình về cách người tiêu dùng thức đẩy nhu cầu sử dụng năng lượng tái tạo, đặc biệt là khi các ngành thương mại và công nghiệp đang tiêu dùng 2/3 lượng điện năng trên thế giới. Một số công ty lớn trong nhóm này bao gồm Google, Microsoft, Coca Cola và IKEA đều đang hiện diện mạnh mẽ ở khu vực Đông Nam Á.

Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển châu Á và Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản đang dẫn đầu về đầu tư vào năng lượng tái tạo trong khu vực ASEAN, điều này giúp giảm giá thành năng lượng. Trong khi giá cả thường là mối quan tâm chính, chi phí giảm và nhu cầu tăng hiện đang giúp thúc đẩy ngành công nghiệp điện năng tăng trưởng. Giá năng lượng tái tạo đã giảm mạnh trong 5 năm qua và dự kiến sẽ tương đương với giá điện năng hiện nay trong vòng 5 năm tới. Trong tương lai gần sẽ có nhiều hơn các công ty lớn đầu tư vào lĩnh vực này.

Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA) công bố một báo cáo cho thấy Philippine - nơi ước tính có khoảng 20 triệu người không được cung cấp điện năng liên tục - có thể giảm chi phí điện năng xuống còn 0,05 USD/kWh bằng cách lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời trên mái nhà. So sánh với giá cả các nguồn năng lượng khác ở Philippine, dầu Diesel có giá 0,28 USD/kWh và than có giá 0,07 USD/kWh. Do đó, quốc gia này có thể giảm chi phí điện năng, cải thiện an ninh năng lượng bằng cách phát triển tiềm năng năng lượng mặt trời trên mái nhà. Chi phí sẽ giảm mạnh và các tiến bộ công nghệ trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, hiệu quả năng lượng và việc phân tán lưu trữ năng lượng đã và đang thúc đẩy ngành này phát triển.

Ủy ban Đầu tư Philippine đã phê duyệt 8 dự án năng lượng mặt trời với giá trị 1,6 tỷ USD vào năm ngoái, đồng thời Chính phủ nước này liên tục hỗ trợ việc thay thế các mô hình sử dụng than và Diesel sang các giải pháp thay thế bản địa.

Năng lượng mặt trời, gió, thủy điện, địa nhiệt và khí sinh học là những lựa chọn mang tính cạnh tranh và rất khả thi có thể kết hợp với nhau để tạo ra một hệ thống năng lượng tái tạo rẻ hơn, đa dạng hơn và an toàn hơn.

Các hệ thống năng lượng tái tạo đang trở nên phổ biến ở các vùng nông thôn và vùng sâu vùng xa, hệ thống này thường bao gồm 2 hoặc nhiều nguồn năng lượng tái tạo được sử dụng cùng nhau để tăng hiệu quả và cân bằng việc cung cấp năng lượng.

Hệ thống điện gió tại Thái Lan (Ảnh: Eco Business)

Với mức tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ của khối ASEAN, mức tiêu thụ năng lượng của khu vực cũng đã tăng gấp đôi kể từ năm 1995, nhu cầu này dự kiến tiếp tục tăng ở mức 4,7% mỗi năm cho đến năm 2034. Với dự báo này, ASEAN đã đặt mục tiêu sản xuất 23% năng lượng tái tạo trong hỗn hợp năng lượng của khu vực vào năm 2025, tăng 250% so với năm 2014. Tuy nhiên, để làm được điều này, các quốc gia Đông Nam Á cần tăng cường triển khai lĩnh vực năng lượng tái tạo cũng như trong sưởi ấm, làm mát và vận chuyển. Các nước ASEAN cũng cần tập trung vào việc lưu trữ năng lượng, đây là một trong những giải pháp khắc phục sự gián đoạn năng lượng.

Ngành sản xuất điện của Thái Lan được coi là một trong những ngành an toàn nhất đối với các nhà khai thác tư nhân với thỏa thuận mua điện dài hạn của Cơ quan Điện lực Thái Lan; Cơ quan Điện lực Đô thị; Cơ quan Điện lực tỉnh. Các doanh nghiệp sản xuất điện tái tạo được khuyến khích giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đặc biệt đối với khí đốt và giảm tác động môi trường.

Vào năm 2010, Thái Lan lần đầu lắp đặt các tấm pin mặt trời, năm 2017 đánh dấu thành tựu quan trọng đó là cột mốc 3 GW năng lượng mặt trời được sản xuất tại xứ sở chùa Vàng. Con số này sẽ tăng lên 50% vào năm 2036, theo lộ trình 20 năm của quốc gia này. Vào cuối năm 2019, tổng công suất năng lượng mặt trời của Thái Lan được dự đoán vào khoảng 3.500 MW.

Vào năm 2018, Malaysia tuyên bố đặt mục tiêu 20% năng lượng tái tạo vào năm 2025. Để đạt được mục tiêu này, ước tính Malaysia sẽ cần khoản đầu tư trị giá 8 tỷ USD cho lĩnh vực năng lượng tái tạo. Các khoản đầu tư dự kiến sẽ không chỉ đến từ Chính phủ mà còn từ quan hệ đối tác công - tư. Để tăng sự tham gia của khu vực tư nhân, Chính phủ Malaysia cần khuyến khích tài chính tư nhân bằng cách đưa ra các ưu đãi như Chương trình tài chính công nghệ xanh, Trợ cấp thuế cho các dự án đầu tư xanh…

Hệ thống sinh thái năng lượng tái tạo đang cực kì phát triển của Singapore sẽ cung cấp các kinh nghiệm về mặt kỹ thuật, tài chính có thể hỗ trợ cho các quốc gia ASEAN khác.

Pin mặt trời lắp đặt trên mái nhà tại Malaysia (Ảnh: Eco Business)

Tại Việt Nam, đến cuối năm 2018, đã đưa vào vận hành phát điện 285 nhà máy thủy điện nhỏ với tổng công suất khoảng 3.322 MW; 8 nhà máy điện gió với tổng công suất 243 MW và 10 nhà máy điện sinh khối với tổng công suất nối lưới khoảng 212 MW. Về điện mặt trời, đến cuối năm 2018 có khoảng 10.000 MW được đăng ký, trong đó có 8.100 MW được bổ sung quy hoạch, khoảng hơn 100 dự án đã ký hợp đồng mua bán điện, 2 dự án đi vào vận hành với tổng công suất khoảng 86 MW. Tổng công suất nguồn điện từ năng lượng tái tạo (không kể các nhà máy thủy điện cỡ vừa và lớn) đã chiếm 2,1%  tổng công suất toàn hệ thống.

Việt Nam có nguồn năng lượng tái tạo dồi dào và đa dạng, có thể khai thác cho sản xuất năng lượng như thủy điện, điện gió, điện mặt trời, sinh khối, địa nhiệt, nhiên liệu sinh học... Các nghiên cứu đánh giá tiềm năng năng lượng tái tạo cho thấy đến năm 2030, Việt Nam có khả năng phát triển khoảng 8.000 MW thủy điện nhỏ; 20.000 MW điện gió; 3.000 MW điện sinh khối; 35.000 MW điện mặt trời.

Các quốc gia thành viên ASEAN đã tập trung vào việc tăng nguồn cung năng lượng tái tạo để giải quyết các thách thức về tăng trưởng năng lượng bền vững và biến đổi khí hậu. Là một phần trong cam kết khu vực, các quốc gia đã phát triển một số chiến lược dựa trên kết quả, mục tiêu chính là tăng thành phần năng lượng tái tạo trong hỗn hợp năng lượng ASEAN lên 23% vào năm 2025.

Pin mặt trời tại Bình Thuận (Ảnh: VNA)

Khối lượng các giao dịch liên quan đến năng lượng tái tạo tiếp tục tăng trong khu vực do sự gia tăng của những dự án lớn. Điều này được kích hoạt thông qua sự hợp tác của các tổ chức quốc tế với các cơ quan chính phủ để phát triển và thực hiện các dự án năng lượng tái tạo. Điển hình như Ngân hàng Phát triển châu Á đã hợp tác cùng chính quyền thành phố Melaka, Malaysia trong lộ trình Kế hoạch hành động Thành phố xanh, bao gồm các dự án năng lượng mặt trời và chiếu sáng đường phố, thiết lập cơ sở dữ liệu để theo dõi các chỉ số về tăng trưởng kinh tế và môi trường, tiến hành các chương trình đào tạo và chia sẻ kiến thức về phát triển đô thị, quy hoạch môi trường.

Kể từ năm 2000, nhu cầu về năng lượng tổng thể của khu vực ASEAN đã tăng 80%, phần lớn được đáp ứng bằng việc tiêu thụ gấp đôi lượng nhiên liệu hóa thạch. Điều này đã củng cố cho sự phát triển của khu vực, tăng trưởng lĩnh vực công nghiệp nhưng đồng thời cũng gây ra tình trạng ô nhiễm môi trường, trở thành rủi ro lớn đối với sức khỏe cộng đồng. Nếu tiếp tục theo hướng này, hậu quả sẽ rất nghiêm trọng. Số ca tử vong sớm liên quan đến ô nhiễm không khí hàng năm sẽ tăng lên hơn 650.000 ca vào năm 2040, tăng từ mức 450.000 vào năm 2018. Mức tăng tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch dự kiến phát thải lượng CO2, đạt gần 2,4 tỷ tấn vào năm 2040.

Hướng khu vực tới một con đường phát triển bền vững hơn đòi hỏi hành động phối hợp trên tất cả các mặt của ngành công nghiệp năng lượng, trong đó có các trụ cột thiết yếu cần được thay đổi đó là:

Thứ nhất, tăng cường quy mô triển khai năng lượng tái tạo, có thể được hỗ trợ bằng cách tích hợp nhiều hệ thống điện năng trong khu vực, tận dụng tiềm năng năng lượng sinh học hiện đại.

Thứ hai, đặt trọng tâm chính vào việc cải thiện hiệu quả năng lượng, đặc biệt trong lĩnh vực phát triển nhanh như làm mát và vận tải đường bộ. Giảm dần các khoản chi phí để tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch, thúc đẩy các quyết định đầu tư và tiêu thụ năng lượng bền vững.

Thứ ba, giải quyết các vấn đề về khí thải từ các nhà máy, trong đó sử dụng, lưu trữ carbon là những lựa chọn công nghệ quan trọng nhằm giảm lượng khí thải từ ngành điện và các ngành công nghiệp khác.

Hồng Nhung biên dịch

Bình luận

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Tin liên quan
Đọc nhiều
Bình luận nhiều