Đại hội II - Đại hội tăng cường đoàn kết, phát huy quyền làm chủ tập thể của nhân dân

(Mặt trận) - Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II Mặt trận Tổ quốc Việt Nam được tiến hành trong các ngày từ 12 đến 14/5/1983 tại Thủ đô Hà Nội. Đại hội cử ra Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khóa II gồm 184 vị, Đoàn Chủ tịch gồm 45 vị, Ban Thư ký gồm 8 vị, đồng chí Hoàng Quốc Việt được bầu làm Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

 Sáng 15/3, tại Hà Nội, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký UBTƯ MTTQ Việt Nam Hầu A Lềnh đã chủ trì Hội nghị góp ý vào dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ IX, nhiệm kỳ 2019-2024

 Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quy tụ với gần 500 đại biểu chính thức, hơn 100 đại biểu dự thính và khách mời, đại diện cho các chính đảng, các đoàn thể, các lực lượng vũ trang nhân dân, các tổ chức khoa học nghệ thuật, văn học nghệ thuật, các nhân sĩ, trí thức, những người tiêu biểu trong các tôn giáo, dân tộc, người cao tuổi trên đất nước Việt Nam, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, cùng các tổ chức Mặt trận ở 40 tỉnh, thành và đặc khu trong cả nước.

Tổng Bí thư Lê Duẩn, cùng lãnh đạo của Đảng và Nhà nước đã đến dự và tham gia Đoàn Chủ tịch Đại hội. Đồng chí Phạm Văn Đồng, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng có bài phát biểu quan trọng nêu vị trí, vai trò của Mặt trận theo tinh thần Nghị quyết Đại hội V của Đảng và Chỉ thị số 17-CT/TW ngày 14/4/1983 của Ban Bí thư Trung ương Đảng “Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong giai đoạn mới” đã nhấn mạnh: “Hồ Chí Minh và Đảng ta có ý thức sâu sắc về sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân bởi lẽ Hồ Chủ tịch và Đảng ta thấy ở mỗi người Việt Nam một người yêu nước và Mặt trận là sự tập hợp và nhân lên gấp bội nhiệt tình yêu nước ấy”.

… “Ngày nay, trên con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội không qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa, trong quá trình thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược của dân tộc, chính sách Mặt trận càng tỏ rõ ý nghĩa và tác dụng quan trọng ở chỗ nó động viên và đoàn kết mọi lực lượng của dân tộc, phát huy quyền làm chủ tập thể xã hội chủ nghĩa của nhân dân đối với sự nghiệp vĩ đại của Tổ quốc.

Cùng với các văn kiện chủ yếu của Đại hội là Diễn văn khai mạc do Chủ tịch Hoàng Quốc Việt đọc và Báo cáo Chính trị do Kiến trúc sư Huỳnh Tất Phát trình bày còn có những báo cáo bổ sung về chính sách và hoạt động đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta do đồng chí Nguyễn Cơ Thạch, Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng trình bày; chính sách dân tộc và chính sách tôn giáo; công tác văn hóa giáo dục, công tác thương binh - xã hội, công tác người Việt Nam ở nước ngoài… do các bộ trưởng phụ trách các ngành hữu quan báo cáo.

Đại hội đã nghe 27 tham luận của các tổ chức thành viên ở Trung ương và đại diện các tỉnh, thành phố, quận, huyện, phường, xã.

Nội dung báo cáo chính trị, cũng như phần lớn các tham luận tại Đại hội tập trung vào những vấn đề lý luận và thực tiễn trong hoạt động của Mặt trận ở chặng đường đầu của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, khi quan hệ sản xuất và cơ cấu xã hội đã có những thay đổi sâu sắc; quan hệ giữa các giai cấp và tầng lớp xã hội đã có nhiều chuyển biến và nhiệm vụ chính trị của nhân dân ta cũng không còn như thời kỳ cách mạng dân tộc dân chủ.

Báo cáo tại Đại hội, cũng như các tham luận kiến nghị, phương châm, phương hướng, phương thức và phương pháp hoạt động của Mặt trận trong điều kiện mới, nhằm phát huy quyền làm chủ tập thể của nhân dân lao động, phối hợp và thống nhất hành động giữa các tổ chức thành viên, giữa Mặt trận với chính quyền các cấp.

Đại hội đặc biệt quan tâm tới công tác Mặt trận cơ sở, như Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Văn Đồng trong bài phát biểu đã nhấn mạnh: “Báo cáo của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam do đồng chí Huỳnh Tấn Phát trình bày trước Đại hội Mặt trận lần này đã vạch ra một số phương hướng hoạt động rất đúng là đi sâu vào cuộc sống ở cơ sở, ở từng thôn, xóm, bản làng, đường phố và đến mỗi gia đình, qua đó mà phát huy tác dụng của Mặt trận, thực sự tham gia vào giám sát công việc của Nhà nước đề ra với các cơ quan chính quyền những ý kiến của quần chúng về quản lý kinh tế và xã hội”.

Nếu như Đại hội lần thứ nhất (1977) là Đại hội thống nhất ba tổ chức Mặt trận ở hai miền thành một tổ chức Mặt trận duy nhất, lấy tên là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhằm đoàn kết, động viên nhân dân cả nước tiến lên chủ nghĩa xã hội theo đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam, thì Đại hội lần thứ hai trên cơ sở kiểm điểm các hoạt động của Mặt trận trong 6 năm qua và quán triệt tinh thần Chỉ thị 17-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng, đề ra nhiệm vụ của Mặt trận trong 5 năm tới, trong đó nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tổ chức, cải tiến phương thức hoạt động để “Mặt trận thực sự là người đại diện chung cho quyền làm chủ tập thể của nhân dân, là sợi dây nối liền Đảng với quần chúng, là chỗ dựa vững chắc của Nhà nước xã hội chủ nghĩa” như Chỉ thị đã đề ra, để Mặt trận Tổ quốc Việt Nam vừa mang tính tiêu biểu, vừa thể hiện tính thiết thực.

Để Đại hội bám sát thực tiễn cuộc sống, bám sát thực tiễn cách mạng, cách điều hành Đại hội có những đổi mới căn bản: Các đại biểu Đại hội vừa nghe báo cáo và tham luận tại Hội trường, vừa tham gia thảo luận tại các tiểu ban.

Đại hội lập ra ba tiểu ban:

1. Tiểu ban phối hợp và thống nhất hành động giữa các tổ chức thành viên của Mặt trận;

2. Tiểu ban tăng cường quan hệ giữa Mặt trận với chính quyền các cấp;

3. Tiểu ban hoạt động Mặt trận cơ sở.

Tổ chức phối hợp và thống nhất hành động giữa các tổ chức thành viên Mặt trận là một trong những chức năng chủ yếu, là nhiệm vụ bẩm sinh, là phương thức hoạt động chủ yếu của Mặt trận các cấp. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng đã xác định: Mặt trận là hình thức tổ chức nhằm thực hiện sự thống nhất hành động giữa các tổ chức thành viên để thúc đẩy mạnh mẽ phong trào cách mạng của quần chúng. Lâu nay, có những nơi làm tốt việc này, nhưng cũng có nhiều nơi chưa làm tốt. Nguyên nhân chính là do thiếu sót trong lãnh đạo công tác Mặt trận, nhất là trong nhận thức về vị trí, chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận; nhiều cấp ủy Đảng chưa quan tâm lãnh đạo việc phối hợp và thống nhất hành động của Mặt trận đối với các tổ chức thành viên.

Tiểu ban phối hợp và thống nhất hành động kiến nghị với Đại hội:

1. Tiến hành trong các tổ chức thành viên của Mặt trận từ Trung ương đến cơ sở việc nghiên cứu quán triệt Chỉ thị 17 của Ban Bí thư;

2. Cải tiến tổ chức, tăng cường bộ máy và tăng cường phương tiện cho Ủy ban Mặt trận các cấp, nhất là cấp huyện, xã, phường để hoạt động có hiệu lực hơn;

3. Xây dựng quy chế về quan hệ giữa Ủy ban Mặt trận với các tổ chức thành viên và giữa các tổ chức thành viên với nhau;

4. Cải tiến lề lối làm việc; lập kế hoạch tổ chức phối hợp thống nhất hành động; quy định chế độ thông tin hai chiều; tổ chức triển khai phong trào sơ kết, tổng kết, đánh giá tình hình, rút kinh nghiệm để đẩy mạnh phong trào.

Về mối quan hệ giữa Mặt trận với chính quyền, tiểu ban đã kết luận: Nhiệm vụ hàng đầu của Mặt trận là phát huy quyền làm chủ tập thể của nhân dân, vận động nhân dân tích cực tham gia xây dựng và củng cố chính quyền, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa. Đây cũng là nội dung cơ bản trong mối quan hệ giữa Mặt trận với chính quyền, nhằm thực hiện vai trò Mặt trận là chỗ dựa của Nhà nước đã được thể chế trong Hiến pháp và pháp luật của Nhà nước ta.

Tiểu ban đã thảo luận các biện pháp khắc phục những thiếu sót trong mối quan hệ giữa Mặt trận với chính quyền và xác định nhiệm vụ của Mặt trận trong vấn đề này, cụ thể:

1. Động viên, tổ chức, hướng dẫn nhân dân thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân; tự giác và tích cực tham gia xây dựng củng cố bộ máy nhà nước; sáng suốt lựa chọn những người xứng đáng vào các cơ quan quyền lực nhà nước ở Trung ương và địa phương (tức Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp);

2. Xây dựng quan hệ hợp tác chặt chẽ với Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp; giúp các đại biểu dân cử quan hệ mật thiết với nhân dân; đồng thời giúp các cử tri theo dõi và góp ý kiến về hoạt động của các đại biểu dân cử và của các cơ quan nhà nước;

3. Động viên, giáo dục, tổ chức nhân dân tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa “Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật”;

4. Hướng dẫn, giúp đỡ và tạo điều kiện cho nhân dân tham gia rộng rãi và thường xuyên vào việc quản lý kinh tế và quản lý xã hội.

Về hoạt động của Mặt trận cơ sở, tiểu ban nhất trí với những đánh giá trong báo cáo chính trị trình Đại hội. Thành tựu nổi bật trong hơn 6 năm qua là đã xây dựng hoàn chỉnh hệ thống Mặt trận 4 cấp, đặc biệt là việc thành lập Mặt trận cơ sở ở khắp các phường, xã, thị trấn trong cả nước.

Thực tiễn cho thấy, cuộc sống là ở cơ sở, cách mạng là cơ sở, nhân dân đoàn kết, làm chủ tập thể trước nhất, trực tiếp và cụ thể nhất là ở cơ sở. Chính từ cơ sở, Mặt trận và các tổ chức thành viên mới có điều kiện liên hệ chặt chẽ với quần chúng, với cuộc sống của nhân dân, từ đó nắm được tâm tư, nguyện vọng của nhân dân để phản ánh với Đảng và Nhà nước để tăng cường đoàn kết, mọi người sống trên cùng địa bàn, cùng nhau bàn bạc, chung sức xây dựng cuộc sống mới, nếp sống mới, con người mới.

Báo cáo chính trị trước Đại hội khẳng định: Mặt trận cơ sở cũng phải thực hiện đầy đủ 3 chức năng và 6 nhiệm vụ cụ thể như Chỉ thị 17-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng đã nêu. Vấn đề Đại hội đặt ra là: các địa phương cần vận dụng cho sát hợp với đặc điểm và điều kiện cụ thể của từng nơi.

Các văn kiện của Đại hội nêu rõ: Được sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, Mặt trận cơ sở thể hiện chức năng người đại diện chung cho các tầng lớp nhân dân, phối hợp và thống nhất hành động giữa các đoàn thể quần chúng và các tổ chức nhân dân rộng rãi, phối hợp với chính quyền cơ sở thúc đẩy các phong trào cách mạng của quần chúng và tạo dựng cuộc sống ở mỗi khu dân cư đoàn kết, lành mạnh, văn minh.

Đại hội đã thông qua chương trình hành động và Điều lệ (sửa đổi), cử ra Ủy ban Trung ương gồm 184 vị, Ủy ban Trung ương cử ra Đoàn Chủ tịch gồm 45 vị. Đại hội đã nhất trí suy tôn đồng chí Hoàng Quốc Việt làm Chủ tịch danh dự, cử kiến trúc sư Huỳnh Tấn Phát làm Chủ tịch Đoàn Chủ tịch, đồng chí Nguyễn Văn Tiến được tái cử Ủy viên Đoàn Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký.

Đại hội kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước: “Nêu cao truyền thống đoàn kết và yêu nước của dân tộc, hãy đem cả tâm hồn và nghị lực của mình góp phần tích cực vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa thân yêu, cùng với nhân dân các nước phấn đấu vì sự nghiệp hòa bình độc lập dân tộc và tiến bộ xã hội.

Cả nước ta hướng về ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, quyết tâm thực hiện trọn vẹn Di chúc thiêng liêng của Người”.

Đúng như lời khai mạc Đại hội của Chủ tịch Hoàng Quốc Việt nêu rõ: “Đại hội Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần này là một dịp để chúng ta biểu dương sức mạnh vô địch của khối đại đoàn kết toàn dân, biểu dương tinh thần yêu nước xã hội chủ nghĩa nồng nàn và những thành tựu về mọi mặt mà nhân dân ta đã đạt được trong thời gian qua, biểu dương ý chí sắt đá của toàn dân ta quyết thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ mà Đại hội lần thứ V của Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề ra”.

Nhiệm vụ trọng tâm của Đại hội lần này trên cơ sở kiểm điểm sâu sắc tình hình hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong thời gian qua, quán triệt tinh thần Chỉ thị của Trung ương “Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong giai đoạn mới”. Đại hội làm sáng tỏ hơn nữa chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong giai đoạn mới, sự phối hợp thống nhất hành động giữa Ủy ban Mặt trận với các tổ chức thành viên cũng như sự cộng tác của Ủy ban Mặt trận với chính quyền ở các cấp, nhất là ở cấp cơ sở.

Nguyễn Túc

Ủy viên Đoàn Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam

Bình luận

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Tin liên quan
Đọc nhiều
Bình luận nhiều