Sử dụng công nghệ trong phòng, chống tham nhũng

Tham nhũng là vấn đề nhức nhối của tất cả các quốc gia trên thế giới. Ngoài những biện pháp phòng, chống và hình phạt cho tội phạm tham nhũng mà các quốc gia đang áp dụng, thì việc sử dụng các công nghệ mới có thể đem lại hiệu quả nhất định cho cuộc chiến cam go này.

Trong năm 2018, khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã có sự cải thiện về nỗ lực chống tham nhũng. Nhiều nước trong nhóm ASEAN như: Indonesia, Malaysia và Philippines đều tăng nhẹ về thứ bậc. Singapore vươn lên hạng ba, trong khi Hong Kong (Trung Quốc) và Nhật Bản đều xuất hiện trong top 20. New Zealand đứng hạng hai về Chỉ số nhận thức tham nhũng (CPI), chỉ xếp sau Đan Mạch.

Điểm CPI trung bình của châu Á - Thái Bình Dương đạt 44/100, phần nào cho thấy những nỗ lực chống tham nhũng của khu vực này. Tuy xếp sau khu vực Liên minh châu Âu (EU) với điểm trung bình 66/100, châu Á - Thái Bình Dương vẫn có chỉ số CPI cao hơn Đông Âu và Trung Á.

Cũng trong năm qua, Việt Nam đạt 33/100 điểm, xếp hạng 117/180 toàn cầu, giảm nhẹ 2 điểm so với năm 2017. Điểm số CPI 2018 của Việt Nam được tính dựa trên cơ sở 8 nguồn dữ liệu là những khảo sát quốc tế độc lập. Về mặt thống kê, việc giảm điểm này được xem là không đáng kể. Tuy nhiên, xét trên thang điểm từ 0 - 100 của CPI, trong đó, 0 là rất tham nhũng và 100 là rất trong sạch, tham nhũng trong khu vực công ở Việt Nam vẫn được cho là vấn đề nhức nhối. Cùng giảm điểm tương tự như Việt Nam, trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương còn có các quốc gia: Trung Quốc, Maldives và Bangladesh.

Với nỗ lực phòng, chống tham nhũng, nhiều công nghệ mới đã được sử dụng, tạo thuận lợi cho việc báo cáo các biểu hiện tham nhũng và cung cấp quyền truy cập thông tin chính thức. Điều này giúp theo dõi hiệu quả và toàn vẹn các hoạt động chính trị, xã hội của mỗi quốc gia, đồng thời tăng tính minh bạch của các thông tin tài chính. Công nghệ thông tin và truyền thông còn hỗ trợ các nỗ lực vận động người dân tham gia phòng, chống tham nhũng.

Trong thập kỷ qua, chính phủ các nước đã đưa ra nhiều sáng kiến về chính phủ điện tử, trong đó cung cấp các kênh mới hiệu quả hơn, giúp phát hiện các trường hợp lạm dụng công quỹ, tham nhũng và tạo thuận lợi cho việc khiếu nại. Các báo cáo có thể được thực hiện thông qua các trang web, đường dây nóng hoặc các ứng dụng ngay trên điện thoại thông minh, nhằm kịp thời tổng hợp các ghi nhận của công dân về các hành vi tham nhũng.

Nhằm cải thiện quan hệ ngoại giao với chính phủ các quốc gia khác, đồng thời giảm tác động của tham nhũng đến người dân. Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã điều hành một số chương trình kết nối xã hội dân sự, cơ quan báo chí, các nhà lãnh đạo cộng đồng và các chuyên gia công nghệ nhằm khai thác vai trò của công nghệ, phát triển các giải pháp sáng tạo để đối phó với các thách thức tham nhũng.

Tại Ấn Độ, để tiếp cận với nguồn hạt giống và phân bón được trợ cấp, nông dân phải nộp giấy chứng nhận đăng ký đất đai do Sở Tài Nguyên cấp. Việc này được xem như là một nguy cơ cho hoạt động tham nhũng hoành hành. Chính phủ Ấn Độ đã phát triển một dự án có tên gọi “Bhoomi”, trong đó sử dụng công nghệ để tải tất cả các chi tiết về quyền sở hữu đất đai, cũng như có thể lấy các bản sao của tài liệu này thông qua mạng. Dự án này đã giúp hạn chế hành vi tham nhũng, nhận hối lộ của các cán bộ phụ trách đất đai ở các địa phương.

Một trong những trang web giúp công dân báo cáo về tham nhũng là Ipaidabride.com của Ấn Độ. Thông qua trang web này, các công dân Ấn Độ có thể báo cáo về bản chất, số lượng, loại hành vi, vị trí, tần suất và giá trị của các hành vi tham nhũng mà họ đã trải qua trong thực tế. Ipaidabribe.com đã nhận được 22.500 báo cáo trong giai đoạn 2010-2012, một trong số đó đã được giới truyền thông điều tra và dẫn đến những vụ bắt giữ và kết án nghiêm trọng. Sáng kiến này bắt đầu được phát triển ở Ấn Độ và đến nay đã được nhân rộng tại các quốc gia, như: Hy Lạp, Kenya, Zimbabwe và Pakistan. Các phiên bản mới của Ipaidabribe.com sẽ sớm được ra mắt ở: Azerbaijan, Nam Phi, Ukraine và Tunisia.

Tự động hóa đang đóng góp vai trò quan trọng trong việc giảm bớt các hoạt động thiếu kiểm soát trong thu thuế. Chính phủ Afghanistan đã triển khai một hệ thống quản lý thuế tự động để chuyển thông tin của người nộp thuế đến nơi quản lý dữ liệu quốc gia và giới hạn người truy cập. Điều này đã giúp giảm nguy cơ tham nhũng, xây dựng niềm tin của công chúng vào hệ thống thu thuế quốc gia.

Tổ chức minh bạch Quốc tế (TI) đã mở hơn 50 Trung tâm tư vấn pháp lý và hỗ trợ pháp lý (ALAC) kể từ năm 2000, để tiếp nhận các khiếu nại của công dân về các hành vi tham nhũng trên thế giới. Tổ chức minh bạch quốc tế tại Macedonia đã cho ra mắt nền tảng báo cáo trực tuyến có tên Draw a Red Line, cho phép các cá nhân trải qua hoặc chứng kiến những hành vi tham nhũng báo cáo bằng cách gửi tin nhắn SMS từ điện thoại di động, gửi email, sử dụng mẫu trên trang web, hay qua mạng xã hội twitter hoặc bằng cách gọi điện thoại. Các báo cáo sau đó được nhân viên của TI Macedonia xác minh và chuyển đến các cơ quan, tổ chức có liên quan. Một số nền tảng báo cáo toàn cầu cũng đã được phát triển trong những năm gần đây, điển hình như BRIBEline là một trang web báo cáo bằng 21 ngôn ngữ, được hãng TRACE xây dựng. BRIBEline thu thập thông tin thông qua các khiếu nại nặc danh về các khoản hối lộ có liên quan đến chính phủ, tổ chức quốc tế, lực lượng an ninh, doanh nghiệp nhà nước… trên toàn thế giới. Trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 2010 tại Philippines, dự án VoteReportPH đã được xây dựng để khuyến khích cử tri báo cáo gian lận bầu cử và những bất thường thông qua tin nhắn SMS, email, Twitter và trang web. Dự án đã thu hút khoảng 2.500 lượt truy cập mỗi tháng. Tại Uganda, một đường dây nóng độc lập đã được thiết lập, cho phép công dân báo cáo về các vấn đề gian lận và bất thường trong quá trình bầu cử.

Có thể nói, công nghệ là một vũ khí mạnh mẽ trong cuộc chiến chống tham nhũng, điều này đã được Liên hợp quốc khẳng định. Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) đặc biệt kêu gọi các quốc gia sử dụng công nghệ trong phòng, chống tham nhũng nhằm bảo vệ các nền kinh tế mới nổi vì tham nhũng thường gây nguy hại cho hòa bình và tiến bộ xã hội. Các công nghệ mới được quản lý hiệu quả có thể mang đến một thế hệ quản trị mở và sự tham gia rộng rãi của người dân.

UNDP cho biết, bởi số lượng dòng tiền bất hợp pháp khổng lồ mà các nền kinh tế mới nổi đã mất hơn 1,1 nghìn tỷ USD trong năm 2013. Mỗi năm có khoảng 1,5 nghìn tỷ USD tiền hối lộ. Các quốc gia đang dựa vào viện trợ quốc tế đã bị tổn thất 10 USD cho mỗi 1 USD họ nhận được từ viện trợ.

Tuy nhiên, với những công nghệ mới, những khoản tiền mất do hối lộ, tham nhũng có thể bị hạn chế. Điển hình như với bản đồ kỹ thuật số của Freetown, tính minh bạch trong hoạt động đăng ký thuế bất động sản đã tăng lên rất nhiều. Cùng với Google, tổ chức này đã hỗ trợ Philippines tạo ra các hoạt động giám sát theo thời gian thực cho các dự án cơ sở hạ tầng. Sử dụng công nghệ rất có ích trong việc ngăn chặn dòng tiền mờ ám từ việc phân phối viện trợ cho các trại tị nạn.

Áp dụng công nghệ còn thúc đẩy các chính phủ cung cấp dữ liệu mở cho mọi tổ chức, cá nhân có thể tiếp cận. Việc chia sẻ công nghệ và đổi mới thông qua các công cụ như dữ liệu lớn và cơ sở hạ tầng thông tin có thể cải thiện hiệu quả phòng và chống tham nhũng. Công nghệ dữ liệu lớn nhìn chung liên quan đến các tập dữ liệu có khối lượng lớn và phức tạp đến mức các phần mềm xử lý dữ liệu truyền thống không có khả năng thu thập, quản lý và xử lý dữ liệu trong một khoảng thời gian hợp lý. Dữ liệu lớn chủ yếu được sử dụng trong các lĩnh vực y tế công cộng, thương mại và thuế, trong đó dữ liệu được phân tích và trực quan hóa nhằm xác định xu hướng, mô hình và mối quan hệ trong khối lượng dữ liệu khổng lồ đang được sử dụng, nhằm đạt được những thông tin có giá trị có liên quan đến hoạt động tham nhũng. Một ví dụ điển hình là cơ quan Thuế Australia đã sử dụng dữ liệu lớn để tìm kiếm trong số lượng lớn các hồ sơ những bằng chứng về những nhà bán lẻ trực tuyến không đáp ứng được nghĩa vụ về thuế mà họ phải tuân thủ.

Sự phát triển của công nghệ, như: dữ liệu lớn, các ứng dụng di động, trang web có vai trò quan trọng trong việc tăng khả năng tiếp cận các nguồn thông tin và kịp thời nắm bắt được những hành vi tham nhũng do người dân cung cấp. Tuy nhiên, công nghệ sẽ không phát huy được hiệu quả nếu thiếu hành động của các chính phủ và tổ chức, cũng như sự hợp tác của khu vực công và tư nhân, nhằm nâng cao tính minh bạch và chống tham nhũng.

Theo Hồng Vy biên dịch

Bình luận

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Tin liên quan
Đọc nhiều
Bình luận nhiều