Tham nhũng trong ngành Ngân hàng ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu

(Mặt trận) - Tham nhũng làm hủy hoại sinh kế, nền kinh tế và nền dân chủ của các quốc gia trên thế giới. Nó biến các nước nghèo trở nên nghèo hơn, gây ra các cuộc xung đột, bất ổn leo thang… Đặc biệt, tham nhũng trong ngành Ngân hàng ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế, ảnh hưởng đến sự phát triển không chỉ của một quốc gia mà toàn cầu.

Tham nhũng trong ngành Ngân hàng ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu (Ảnh: Wikipedia)

Các hành vi tham nhũng và các tội phạm khác thường đi theo một hệ thống, điển hình như một ngân hàng có thể xử lý các khoản tiền hối lộ hay tham nhũng và các công ty ẩn danh sẽ che giấu các hành vi này. Hiện tại có nhiều ngân hàng tham gia vào việc xóa hành vi tội phạm liên quan đến tham nhũng. Ở một số quốc gia, những lỗ hổng pháp lý đã tạo điều kiện cho các ngân hàng xử lý các khoản tiền bất chính mà không vi phạm bất kỳ quy tắc nào.

Tổ chức Phi chính phủ Global Witness đã tiến hành rất nhiều cuộc điều tra về hành vi liên quan đến tội phạm tham nhũng của các ngân hàng. Trong đó có vụ việc, con trai Tổng thống nước Guinea Xích đạo, Teodorin Obiang với mức thu nhập khiêm tốn nhưng đã tích lũy được khối tài sản cá nhân khổng lồ. Ngân hàng Riggs ở Mỹ đã dính dáng đến việc che giấu những khoản tiền phi pháp từ tham nhũng của Teodorin Obiang với trị giá khoảng 30 triệu USD. Ngoài ra, chính ngân hàng này còn giúp nhiều nhân vật cấp cao của nhiều chính phủ lập bình phong để giấu đi những đồng tiền tham nhũng. Có thể kể đến việc Riggs giúp cựu độc tài Chile Augusto Pinochet mở tài khoản dưới tên viên chức của chính ngân hàng này để cất giữ các khoản tiền phi pháp.

Ngay cả khi thực thi các quy tắc thì các ngân hàng thường bỏ qua các khoản tiền phạt có thể ảnh hưởng đến chi phí kinh doanh và tác động tài chính đối với các nhà đầu tư và khách hàng. Các chính trị gia tham nhũng có thể tiếp cận hệ thống tài chính toàn cầu mà gần như không bị trừng phạt, các ngân hàng có thể kiếm được lợi nhuận lớn từ việc này.

Tổ chức Global Witness kêu gọi việc trừng phạt những hành vi trên của các ngân hàng. Theo đó, các giám đốc điều hành cao cấp sẽ phải đối mặt với các hình phạt cá nhân, bao gồm cả truy cứu hình sự trong những trường hợp nghiêm trọng khi ngân hàng của họ xử lý các quỹ nghi ngờ tham nhũng và tạo điều kiện cho tội phạm quy mô lớn che giấu các khoản tiền bất hợp pháp. Đồng thời, tổ chức này cũng kêu gọi việc chấm dứt các công ty thuộc sở hữu ẩn danh nhằm cho phép tội phạm tham nhũng chuyển tiền bất hợp phát thông qua hệ thống quốc tế mà không bị phát hiện. Nhờ những chiến dịch của Global Witness, tại Anh và EU, các công ty ẩn danh đã bị xóa sổ đồng thời tăng trách nhiệm giải trình của các chủ ngân hàng cao cấp.

Cần ngăn chặn các hành vi hối lộ và tham nhũng trong ngành Ngân hàng (Ảnh: Anti Corruption Digest)

Ngoài việc giúp các quan chức chính phủ che giấu các khoản tiền tham nhũng thì chính các nhà quản lý cấp cao của các ngân hàng cũng có thể phạm các tội liên quan đến tham nhũng và hối lộ khi quản lý các khoản vay. Khái niệm này được gọi là gian lận kiểm soát, nó xảy ra khi những người có vị trí quyền lực trong một tổ chức sử dụng quyền của mình để thực hiện các hành vi gian lận. Họ có thể làm sai lệch các tài liệu chính trong hợp đồng thế chấp, thu nhập của người vay, thổi phồng trong việc định giá tài sản thế chấp của khách hàng hay giả mạo chữ ký.

Bằng cách loại bỏ những hạn chế trong việc cho vay, những khoản nợ đã tăng lên đến mức cực đoan trên toàn cầu. Các ngân hàng có quy mô quá lớn khó khăn trong việc tuyên bố phá sản với các khoản nợ, bong bóng tài sản khổng lồ và gian lận kiểm soát. Có thể nói nhiều chủ ngân hàng đã có hành vi phi đạo đức và hoạt động của các ngân hàng ngày càng có nhiều lỗ hổng khiến cho các chính quyền khó khăn hơn trong việc kiểm soát.

Hối lộ và các cáo buộc tham nhũng là vấn đề trọng tâm trong các cuộc điều tra đối với các ngân hàng. Trong khi hầu hết các ngân hàng lớn có hệ thống kiểm soát tinh vi để quản lý rủi ro do tham nhũng và rửa tiền thì vẫn cần phải điều tra rủi ro đối với các khiếu nại dân sự cũng như hình sự có liên quan. Đã có rất nhiều khiếu nại phát sinh từ các cáo buộc về bán sai sản phẩm phái sinh trong ngân hàng.

Nếu các khoản tiền giao dịch ngân hàng là từ hành vi tham nhũng có thể gây nguy hại đến các khoản đầu tư của ngân hàng. Điều này dẫn đến trách nhiệm pháp lý đối với các khiếu nại bao gồm các âm mưu bất hợp pháp và hỗ trợ không trung thực.

Hệ thống ngân hàng cần hoạt động minh bạch (Ảnh: World Economic Forum)

Do tác động của khủng hoảng tài chính, suy thoái kinh tế toàn cầu và kinh tế trong nước suy giảm, hoạt động đầu tư, thương mại và sản xuất kinh doanh trì trệ kéo theo những khó khăn trong hoạt động tài chính, ngân hàng nên vi phạm pháp luật trong lĩnh vực kinh tế nói chung và ngành Ngân hàng nói riêng có chiều hướng gia tăng. Ngân hàng là lĩnh vực kinh doanh gắn trực tiếp tiền tệ cũng là nơi mà bọn tội phạm cũng như những cán bộ ngân hàng thoái hóa biến chất lợi dụng chức năng nhiệm vụ để tham ô, tham nhũng và có các hành vi vi phạm pháp luật.

Các cơ quan quản lý trên toàn cầu đã tăng cường thực thi các biện pháp chống hối lộ và tham nhũng trong ngành Ngân hàng, xu hướng này dự kiến sẽ tiếp tục được đẩy mạnh. Các tổ chức quốc tế, đặc biệt là các tổ chức hoạt động tại các quốc gia có rủi ro cao cần đảm bảo rằng các chương trình chống hối lộ và tham nhũng của họ được tuân thủ toàn diện và hiệu quả. Khi phát triển một chương trình toàn cầu bao gồm: điều tra hối lộ và tham nhũng; kiểm soát, đánh giá chương trình; chính sách, quy trình xây dựng và triển khai; đánh giá rủi ro của bên thứ ba; báo cáo và hỗ trợ tố tụng; truy xuất nguồn gốc tài sản…

Việc phòng và chống tham nhũng trong ngành Ngân hàng cần duy trì thường xuyên (Ảnh: Investopia)

Tại Việt Nam, thời gian vừa qua, trong lĩnh vực tài chính ngân hàng, ngoài các vi phạm liên quan đến lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, tham ô tài sản, vi phạm các quy định về cho vay... cơ quan chức năng còn phát hiện một số phương thức, thủ đoạn hoạt động mới như giả mạo chữ ký trên sổ tiết kiệm để chiếm đoạt tài sản ngân hàng, giả mạo thông tin khách hàng để làm thẻ tín dụng, làm giả phôi thẻ tín dụng để rút tiền chiếm đoạt. 

Trong thời gian qua, tình hình vi phạm pháp luật trong lĩnh vực ngân hàng cũng trở thành vấn đề rất đáng lưu ý với tính chất ngày càng tinh vi, phức tạp. Riêng trong năm 2018, ngành Ngân hàng Việt Nam đã chao đảo bởi những đại án mà trong đó có nhiều lãnh đạo cấp cao trong ngành phải hầu tòa. Nững cán bộ ngân hàng thoái hóa biến chất lợi dụng chức năng nhiệm vụ để tham ô, tham nhũng và có các hành vi vi phạm pháp luật. Hàng loạt những vụ án tham ô trong lĩnh vực ngân hàng cho thấy hệ thống giám sát nội bộ của các ngân hàng, hệ thống phòng ngừa, giám sát từ xa còn nhiều bất cập.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng, tính minh bạch của hệ thống ngân hàng Việt Nam cần được cải thiện mạnh mẽ hơn nữa. Nhiều thông tin trong lĩnh vực này bị né tránh vì được cho là nhạy cảm, nhằm bảo đảm an ninh tiền tệ, an toàn hệ thống. Song, một số ngân hàng dễ vin vào đó để che giấu yếu kém, sai phạm. Việc phối hợp, trao đổi thông tin giữa cơ quan bảo vệ pháp luật với các đơn vị thanh tra, giám sát ngân hàng có thời điểm chưa được kịp thời, nhất là trong việc phối hợp thu hồi tài sản thất thoát, trao đổi thông tin, kinh nghiệm và các biện pháp phòng, chống tham nhũng, tội phạm...  

Ngành Ngân hàng cần nâng cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu của cơ quan, đơn vị trong ngành về công tác phòng, chống tham nhũng; đưa công tác phòng, chống tham nhũng đi vào thực chất, hiệu quả, phù hợp với tình hình thực tiễn của từng cơ quan, đơn vị nói riêng và trong toàn ngành Ngân hàng nói chung, góp phần đảm bảo sự an toàn trong hoạt động ngân hàng.

Việc tổ chức triển khai thực hiện các nội dung, nhiệm vụ về phòng, chống tham nhũng, phải được duy trì thường xuyên, liên tục, rộng khắp và phải có sự phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa các cơ quan, đơn vị, tổ chức trong toàn ngành Ngân hàng.

Hồng Nhung biên dịch

Bình luận

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Tin liên quan
Đọc nhiều
Bình luận nhiều