Kết hợp giáo dục lý luận với giáo dục lý tưởng, đạo đức cho học viên trong nhà trường quân đội hiện nay

(Mặt trận) - Công tác giáo dục, đào tạo học viên trong nhà trường quân đội cần theo một phương hướng cơ bản là thực sự coi trọng giáo dục đạo đức cách mạng; kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục lý luận với giáo dục lý tưởng, đạo đức cho học viên. Xác định đạo đức là “gốc” của người cách mạng, đó không chỉ là nền tảng nhân cách trong sự thống nhất với tri thức, mà còn là điều kiện tiên quyết để trau dồi tri thức nói chung, nâng cao trình độ lý luận nói riêng.
Học viên trong nhà trường quân đội là những thanh niên, hạ sĩ quan, binh sĩ, quân nhân chuyên nghiệp, sĩ quan có nhiệm vụ học tập, rèn luyện để phát triển phẩm chất và năng lực, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ theo mục tiêu đào tạo xác định cho từng đối tượng. Việc học tập lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh của người học viên chỉ thực sự có kết quả với động cơ học tập đúng đắn, đồng thời, còn phụ thuộc vào người dạy, điều kiện học tập, công tác tổ chức và quản lý huấn luyện của nhà trường... Mặc dù vậy, phẩm chất đạo đức của người học viên vẫn là điều kiện tiên quyết để học tập lý luận có kết quả. Việc coi trọng giáo dục đạo đức, xây dựng đạo đức trong giáo dục lý luận cho học viên trong nhà trường quân đội không chỉ là đòi hỏi cho nhiệm vụ xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, mà còn là đòi hỏi bức thiết của công tác giáo dục lý luận trong quân đội nói chung và trong các trường quân đội nói riêng hiện nay.

Công tác giáo dục lý luận, coi giáo dục đạo đức là tiền đề của việc nâng cao trình độ lý luận, V.I.Lênin cho rằng, phải làm cho toàn bộ nhiệm vụ giáo dục, đào tạo thanh niên trở thành nhiệm vụ giáo dục đạo đức cộng sản. Nói về mục đích học tập lý luận của người cán bộ, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ, trước hết phải là “học để làm việc, làm người” rồi mới “làm cán bộ”. Học viên trong nhà trường quân đội có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của quân đội, của đất nước. Họ có những phẩm chất quý báu, như: có học thức, có khát vọng, năng động, sáng tạo, dám nghĩ dám làm theo cái mới... Trong xã hội hiện đại, để những tiềm năng đó trở thành hiện thực, trở thành động lực trong sự nghiệp xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ và từng bước hiện đại, họ cần phải được định hướng một cách toàn diện, đặc biệt là lý tưởng, đạo đức trong sáng.

Đảng ta luôn quan tâm đối với công tác giáo dục lý tưởng cách mạng cho thế thệ trẻ, Chỉ thị số 42-CT/TW, ngày 24/3/2015 của Ban Bí thư Trung ương Đảng nêu rõ: “Giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ luôn được Đảng, Nhà nước, gia đình, nhà trường và toàn xã hội quan tâm. Những năm qua, nhiều nghị quyết, chỉ thị của Đảng về công tác thanh niên và giáo dục thế hệ trẻ đã được triển khai, đạt nhiều kết quả. Hệ thống pháp luật, công tác quản lý nhà nước về thanh thiếu nhi ngày càng được hoàn thiện. Giáo dục về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ không ngừng được tăng cường và đổi mới. Thông qua các hoạt động giáo dục, các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước đã tạo môi trường lành mạnh để thế hệ trẻ rèn luyện, trưởng thành, góp phần hình thành lý tưởng cách mạng, đạo đức cao đẹp, lối sống nghĩa tình, tuân thủ pháp luật, từng bước hoàn thiện nhân cách. Nhìn chung, thế hệ trẻ Việt Nam được giáo dục, chăm sóc, nuôi dưỡng ngày một tốt hơn; phần lớn thanh thiếu nhi tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và con đường phát triển của đất nước, sống có trách nhiệm với Tổ quốc, gia đình và bản thân, có ước mơ, hoài bão, kiến thức, kỹ năng, sức khỏe tốt, tư duy năng động, sáng tạo, lạc quan, tự tin, dám nghĩ, dám làm; có nhiều đóng góp quan trọng trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

… Công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ phải được tiếp tục tăng cường và nâng cao về chất lượng, nhằm góp phần xây dựng thế hệ trẻ Việt Nam giàu lòng yêu nước, tự cường dân tộc, kiên định lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; có đạo đức trong sáng, ý thức tuân thủ pháp luật; có năng lực, bản lĩnh trong hội nhập quốc tế; có sức khoẻ, tri thức, kỹ năng lao động, trở thành những công dân tốt, tích cực tham gia vào sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”.

Lý tưởng, đạo đức là một bộ phận của lý tưởng xã hội, thống nhất với lý tưởng xã hội. Lý tưởng của xã hội ta hiện nay chính là “Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội” mà Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn. Vì vậy, lý tưởng, đạo đức mà cũng phản ánh nội dung lý tưởng “Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội”. Lý tưởng đó luôn hướng đến mục tiêu cao cả: “Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”. Bởi vì, bản thân “Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội” đã bao hàm nội dung đó.

Với vai trò tiên phong trong sự nghiệp xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, học viên trong nhà trường quân đội là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của sự nghiệp. Do đó, giáo dục nhân cách nói chung và giáo dục lý tưởng, đạo đức cho học viên nhà trường quân đội nói riêng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của sự nghiệp xây dựng quân đội, phát triển quốc phòng - an ninh. Nội dung lý tưởng, đạo đức đặt ra những đòi hỏi, những yêu cầu mà người học viên nhà trường quân đội phải phấn đấu rèn luyện trong quá trình hiện thực hóa lý tưởng. Từ những nỗ lực phấn đấu vươn lên, người học viên tự khẳng định mình và góp phần vào sự phát triển và lớn mạnh của quân đội.

Nhưng khi nói tới việc giáo dục lý tưởng, đạo đức cho học viên trong nhà trường quân đội trong điều kiện hiện nay, không thể không nói tới những tác động từ kinh tế thị trường, từ Cách mạng công nghiệp 4.0, từ sự chống phá của các thế lực thù địch... Công tác giáo dục lý luận nói chung, giáo dục lý tưởng, đạo đức cho học viên trong nhà trường quân đội nói riêng là vấn đề có ý nghĩa cấp thiết hiện nay. Thông qua đó, làm cho mỗi học viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội

Do đó, giáo dục lý tưởng, đạo đức cho học viên trong nhà trường quân đội hiện nay cần quan tâm đến các vấn đề sau:

Thứ nhất, phải củng cố sâu sắc niềm tin cho học viên vào sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, vào chế độ xã hội chủ nghĩa, vào sự thành công của sự nghiệp đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, vào sự thành công của sự nghiệp xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, sự vững mạnh của nền quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng... Khi họ đã có niềm tin vững chắc thì sẽ quyết định khuynh hướng, mục đích và hiệu quả hoạt động của mình, sẽ hoạt động hăng say, tích cực trong học tập, rèn luyện và công tác, góp phần thiết thực xây dựng đơn vị, xây dựng nhà trường, xây dựng quân đội.

Thứ hai, tăng cường giáo dục cho học viên tình cảm yêu nước, trung với Đảng, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội. Trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay thì “trung” và “hiếu” phải được coi là giá trị nổi bật trong công tác giáo dục lý tưởng, đạo đức cho học viên. Có thể nói, giáo dục tình cảm yêu nước là nội lực quan trọng để tạo cho người học viên trong nhà trường quân đội - những cán bộ quân đội tương lai - ý chí tự lực tự cường, say mê sáng tạo trong học tập, rèn luyện và nghiên cứu khoa học.

Thứ ba, quân đội là lĩnh vực hoạt động nghề nghiệp xã hội có tính đặc thù - cường độ cao, mức độ căng thẳng lớn, có trường hợp phải hy sinh cả tính mạng. Do đó, giáo dục đạo đức nghề nghiệp phải được coi là nội dung cơ bản trong giáo dục lý tưởng, đạo đức cho học viên trong nhà trường quân đội. Giáo dục đạo đức nghề nghiệp là giúp cho người học viên có trách nhiệm cao đối với lĩnh vực nghề nghiệp mà mình đã lựa chọn, từ đó khơi dậy lòng nhiệt tình, yêu nghề để họ có thể vượt qua mọi khó khăn, thử thách.

Thứ tư, kết hợp giữa giáo dục những phẩm chất truyền thống, như: yêu nước, lòng nhân ái, vị tha, trung hiếu, cần, kiệm... với các giá trị đạo đức mới như chủ động, sáng tạo, tự lập, tự chủ, vượt khó,... với giáo dục ý thức cộng đồng, tinh thần đồng chí, đồng đội, những phầm chất tốt đẹp của “Bộ đội cụ Hồ”... Có như vậy, mới giúp mỗi học viên trong nhà trường quân đội khẳng định bản thân, hòa nhập với môi trường quân sự, chủ động vươn lên làm chủ tri thức, làm chủ khoa học và làm chủ bản thân.

Kết hợp giữa giáo dục lý luận với giáo dục lý tưởng, đạo đức cho học viên trong nhà trường quân đội, với mục đích là làm thế nào để có thể đào tạo được đội ngũ cán bộ quân đội “vừa hồng vừa chuyên”, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp xây dựng quân đội hiện nay. Đây không chỉ là trách nhiệm của đội ngũ giảng viên lý luận trong các nhà trường quân đội, mà quan trọng hơn là sự tự ý thức của mỗi học viên; cùng sự kết hợp của các nhà trường trong toàn quân và toàn xã hội, góp phần hình thành, củng cố và phát triển lý tưởng sống đúng đắn cho học viên trong sự nghiệp xây dựng quân đội cách mạng.

Nguyễn Thành Chung

Hệ sau Đại học, Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng

Tài liệu tham khảo

1. Chỉ thị số 42-CT/TW, ngày 24/3/2015 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ giai đoạn 2015-2030”.

2. Nghị quyết số 769-NQ/QUTW, ngày 21/12/2012 của Quân ủy Trung ương Về xây dựng đội ngũ cán bộ giai đoạn 2013-2020 và những năm tiếp theo.

3. Tổng cục Chính trị: Nâng cao chất lượng giáo dục chủ nghĩa yêu nước trong Quân đội Nhân dân Việt Nam hiện nay, Nxb. Quân đội nhân dân, H. 2002.

4. Viện Khoa học Xã hội và Nhân văn Quân sự (2007). Định hướng giá trị đạo đức Quân đội nhân dân Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. NXB Quân đội nhân dân.

5. Phạm Minh Hạc - Thái Duy Tuyên (2011). Định hướng giá trị con người Việt Nam thời kì đổi mới và hội nhập. Nxb. Chính trị Quốc gia - Sự thật.

6. Lại Ngọc Hải (2002). Định hướng giá trị nhân cách đội ngũ sĩ quan trẻ Quân đội Nhân dân Việt Nam hiện nay. Nxb. Quân đội nhân dân.

7. Phạm Văn Nhuận (2007). Chuẩn mực đạo đức quân nhân của Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay. Nxb. Quân đội nhân dân.

8. Viện Khoa học Xã hội và Nhân văn Quân sự (2010).  Vận dụng tư tưởng C. Mác, Ph. Ăngghen, V. I. Lênin trong xây dựng đạo đức quân nhân hiện nay. Nxb. Quân đội nhân dân.

Bình luận

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Tin liên quan
Đọc nhiều
Bình luận nhiều